Ολόκληρες περιοχές έχουν βυθιστεί στη λάσπη μετά το πέρασμα της καταστροφικής πλημμύρας σε Νεπάλ και Θιβέτ. Ο απολογισμός, όπως διαμορφώνεται μέχρι στιγμής, είναι βαρύς: τουλάχιστον 567 νεκροί και 1.924 αγνοούμενοι. Ένας αριθμός που, με δεδομένη τη σφοδρότητα του φαινομένου και τη δυσκολία πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές, δύσκολα θα παραμείνει στα σημερινά του επίπεδα.
Οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης συνεχίζονται. Την Παρασκευή, ωστόσο, σήμανε νέος συναγερμός στα σύνορα του βόρειου Νεπάλ με την Κίνα, λόγω της απειλής υπερχείλισης μιας λίμνης που σχηματίστηκε ως συνέπεια της ίδιας της καταστροφής. Η καταστροφή, με άλλα λόγια, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το βίντεο που έδειξε την αρχή
Το BBC Verify επαλήθευσε την αυθεντικότητα δύο βίντεο που καταγράφουν τη στιγμή της κατάρρευσης του παγετώνα στα Ιμαλάια — του γεγονότος που θεωρείται ότι πυροδότησε την αλυσίδα. Τα πλάνα, τραβηγμένα με drone και αναρτημένα στην κινεζική πλατφόρμα Xiaohongshu, δείχνουν την κατολίσθηση κοντά στην κορυφή Λάνγκτανγκ Λίρουνγκ, σε υψόμετρο άνω των 7.200 μέτρων.
Στην εικόνα διακρίνονται τεράστιες στήλες σκόνης να υψώνονται ανάμεσα στα χιονισμένα βουνά, μια σκηνή που, χωρίς κλίμακα αναφοράς, μοιάζει σχεδόν αφηρημένη. Η τοποθεσία των βίντεο ταιριάζει με την κατεύθυνση των νερών που ξεχύθηκαν στη συνέχεια κατά μήκος του ποταμού Τρισούλι.
Δύο παγετώνες υπό στενή παρακολούθηση
Αξιωματούχοι της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας του Νεπάλ δήλωσαν ότι προσπαθούν να παρακολουθήσουν δύο ακόμη παγετώνες κοντά σε αυτόν που κατέρρευσε. Ορισμένες εικόνες που έχουν λάβει φαίνεται να δείχνουν ρωγμές, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι επίκειται νέα κατάρρευση, καθώς οι ρωγμές ενδέχεται να υπάρχουν εδώ και αρκετό καιρό.
«Δεδομένου του τι συνέβη με τον κοντινό παγετώνα, προσπαθούμε να το παρακολουθούμε όσο το δυνατόν περισσότερο», δήλωσε στο BBC ανώτερος αξιωματούχος της Υπηρεσίας Υδρολογίας και Μετεωρολογίας, εξηγώντας ότι εξετάζονται εικόνες από drone.
Εμπειρογνώμονες του ICIMOD, του διεθνούς οργανισμού που ειδικεύεται στους κινδύνους των Ιμαλαΐων, επισημαίνουν ότι οι δύο άλλοι παγετώνες τροφοδοτούν τον ποταμό Λέντε, που πλημμύρισε. «Οι δορυφορικές εικόνες υποδηλώνουν ότι ένας από τους παγετώνες ενδέχεται να περιέχει παγετώδεις μάζες που απαιτούν παρακολούθηση και αξιολόγηση», δήλωσε ο Τσιάνγκονγκ Ζανγκ, επικεφαλής του τμήματος κλιματικών και περιβαλλοντικών κινδύνων του οργανισμού.
Το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο τους επιστήμονες είναι η μορφολογία: οι κρεμαστοί παγετώνες θεωρούνται πιο επικίνδυνοι, καθώς προσκολλώνται σε απότομες πλαγιές, ακριβώς όπως συνέβη με το τμήμα του παγετώνα που κατέρρευσε.
Χωριά κάτω από τη λάσπη
Ο τεράστιος όγκος νερού και λάσπης κατέκλυσε το πρωί της Τετάρτης την περιοχή μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ, παρασύροντας ολόκληρα χωριά. Ενδεικτικό της σφοδρότητας είναι βίντεο από σπίτι στα σύνορα, όπου διακρίνονται εγκλωβισμένοι άνθρωποι σε μπαλκόνι, ενώ το νερό παρασύρει με μανία τα πάντα στο πέρασμά του.
Η γεωγραφία του θανάτου, όπως αποτυπώνεται στις ανασύρσεις των σωστικών συνεργείων, δείχνει πόσο μακριά ταξίδεψε η καταστροφή από το σημείο μηδέν: 12 σοροί από τη Ρασούβα, 37 από τη Νουακότ, 40 από την Νταντίνγκ, 54 από την Γκόρκχα, 154 από το ανατολικό Ναβαλπαράσι, 27 από το δυτικό Ναβαλπαράσι, 20 από την Ταναχούν και 223 από το Τσιτουάν.
Μέσα σε αυτή την εικόνα υπήρξε και μία στιγμή ανακούφισης. Ο στρατός του Νεπάλ κατάφερε να εισέλθει σε σήραγγα υδροηλεκτρικού έργου, η οποία είχε καταστεί σχεδόν απροσπέλαστη λόγω των πλημμυρών, και εντόπισε 350 εργάτες και κατοίκους. Σε σχετικά βίντεο φαίνονται διασώστες και εγκλωβισμένοι να σέρνονται μέσα στις λάσπες.
Ο κίνδυνος που δεν πέρασε
Η μεγαλύτερη απειλή αυτή τη στιγμή δεν βρίσκεται πίσω αλλά μπροστά. Το Νεπάλ παρακολουθεί δύο λίμνες που σχηματίστηκαν ανάντη της περιοχής, κοντά στο σημείο όπου η κατάρρευση του παγετώνα έριξε βράχους, πάγο, λάσπη και φερτά υλικά στα ποτάμια συστήματα. Όπως δήλωσε αξιωματούχος της Αρχής Διαχείρισης Καταστροφών, ο κίνδυνος θα παραμένει μέχρι οι δύο λίμνες να αποστραγγιστούν πλήρως, ενώ η μία έχει ήδη αρχίσει να υπερχειλίζει.
Ο σχηματισμός της πρώτης αποτυπώθηκε σε αεροφωτογραφίες κινεζικής ομάδας διάσωσης την Πέμπτη: τεράστιες ποσότητες καφετιού νερού να συσσωρεύονται σε μια λεκάνη. Το νερό αυτό έχει πλέον αποστραγγιστεί, σύμφωνα με τις νεότερες δορυφορικές εικόνες.
Το πρόβλημα είναι η δεύτερη. Οι ίδιες εικόνες δείχνουν μια λίμνη που μεγαλώνει, με επιφάνεια μεγαλύτερη από την πρώτη και χωρίς καμία ορατή διέξοδο του νερού, κάτι που σημαίνει ότι η πίεση ενδέχεται να συνεχίζει να αυξάνεται.
Η μάχη με την έλλειψη εργαλείων
Οι νεπαλέζικες αρχές εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη δορυφορική απεικόνιση για να εντοπίζουν τις εξελίξεις, με τον περιορισμό ότι η παρακολούθηση εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των εικόνων. Είναι, με άλλα λόγια, μια χώρα που προσπαθεί να προβλέψει την επόμενη κίνηση ενός βουνού με μέσα που δεν επαρκούν.
Το σχέδιο περιλαμβάνει την εγκατάσταση καμερών και αισθητήρων στη φορά του ρεύματος, μεταξύ άλλων κοντά στη συνοριακή πόλη Τιμούρε, ενώ αξιολογούνται και επιλογές για ανάπτυξη ελικοπτέρων.
Η διεθνής αντίδραση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε έκτακτη βοήθεια δύο εκατομμυρίων ευρώ προς το Νεπάλ. Όπως δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τα χρήματα θα προσφέρουν ζωτικής σημασίας στήριξη στις οικογένειες και τις κοινότητες που επλήγησαν περισσότερο.
Το ποσό, όσο απαραίτητο κι αν είναι για την άμεση ανακούφιση, δίνει το μέτρο μιας ευρύτερης δυσαναλογίας: οι κοινότητες που ζουν κάτω από τους παγετώνες των Ιμαλαΐων είναι από τις πλέον εκτεθειμένες στον πλανήτη σε φαινόμενα αυτού του τύπου, και ταυτόχρονα από τις λιγότερο εξοπλισμένες για να τα προβλέψουν ή να τα αντέξουν. Όσο ο απολογισμός των αγνοουμένων παραμένει τετραψήφιος και η δεύτερη λίμνη συνεχίζει να γεμίζει, η καταμέτρηση των συνεπειών παραμένει ανοιχτή.
