Για τέταρτη φορά από τότε που ο πρώην τζιχαντιστής Αλ Τζολάνι ανέλαβε την εξουσία στη Συρία, η ελληνορθόδοξη κωμόπολη Σουκαϊλαμπίγια, η αρχαία Σελευκόβηλος, βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο. Το Σαββατοκύριακο, μια σοβαρή συμπλοκή με κατοίκους της γειτονικής αραβικής Καλάατ αλ-Μαντίκ βύθισε ξανά στον φόβο μία από τις αρχαιότερες χριστιανικές κοινότητες του κόσμου. Καταστήματα καταστράφηκαν, ακούστηκαν πυροβολισμοί, οι κάτοικοι εκφοβίστηκαν μέσα στον ίδιο τους τον τόπο. Δημοσιεύματα στο διαδίκτυο κάνουν λόγο ακόμη και για τραυματισμό γυναίκας.
Οι κάτοικοι δεν μιλούν για ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Μιλούν για συντονισμένες επιθέσεις, για ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, ενώ το κράτος παρακολουθεί. Η εικόνα που περιγράφουν είναι η εικόνα μιας κοινότητας που ζει υπό διαρκή πολιορκία, χωρίς να ξέρει ποια θα είναι η επόμενη νύχτα του τρόμου.
Η επίσημη εκδοχή, βέβαια, ακούγεται πολύ πιο καθησυχαστική. Το κρατικό πρακτορείο SANA μιλά για «επεισόδιο» που περιλάμβανε επίθεση σε κατάστημα, για Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφαλείας που «αποκατέστησαν την τάξη» και για συλλήψεις και από τις δύο πλευρές. Ο επικεφαλής της περιοχής Αλ-Γκαμπ, Μοχάμεντ αλ-Ατάλ, διαβεβαιώνει ότι η υπόθεση αντιμετωπίζεται μέσω της νόμιμης οδού και καλεί τους πολίτες να μη διακινούν παλαιά βίντεο και ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες. Ο λόγος των αρχών είναι ο λόγος της υποβάθμισης: ένα συμβάν, μια ταραχή, όλοι λίγο φταίχτες. Για τους ανθρώπους της Σελευκοβήλου όμως, πρόκειται για κάτι πολύ βαρύτερο.
Η καταγγελία της ελληνορθόδοξης κοινότητας είναι καταπέλτης. Ο Γιακούμπ Μίρζα, υπεύθυνος εσωτερικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Συριακής Ένωσης (ESU), περιγράφει μια εικόνα που παγώνει το αίμα: οι δυνάμεις ασφαλείας, αντί να προστατεύσουν τα θύματα από νέες επιθέσεις, τα περιόρισαν ουσιαστικά μέσα στα σπίτια τους. Οι πληγέντες αντιμετωπίστηκαν σαν πρόβλημα προς διαχείριση και όχι σαν πολίτες που δικαιούνται προστασία.
Το Κόμμα Συριακής Ένωσης (SUP) καταδικάζει τις καταστροφές καταστημάτων, τους πυροβολισμούς και τον εκφοβισμό των κατοίκων και ζητά διαφανή έρευνα, απόδοση ευθυνών και αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας. Και προχωρά σε ένα αίτημα που δείχνει πόσο βαθιά έχει ριζώσει ο φόβος: να επιτραπεί στους Χριστιανούς να στελεχώσουν τις Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφαλείας του υπουργείου Εσωτερικών, ώστε να μπορούν να φρουρούν οι ίδιοι τις κοινότητές τους. Η προειδοποίηση είναι σαφής και ανησυχητική: αν δεν υπάρξει αυτή η θεσμική συμμετοχή, οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να καταλήξουν ότι η αυτοπροστασία είναι η μόνη επιλογή που τους απομένει. Όταν μια κοινότητα φτάνει να το λέει αυτό δημόσια, σημαίνει ότι έχει πάψει να εμπιστεύεται το κράτος που υποτίθεται ότι την προστατεύει.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η φωνή του ιερέα της Σουκαϊλαμπίγια, πατέρα Φάντι Σανκάρι, ακούγεται ταυτόχρονα σαν παρηγοριά και σαν κραυγή. Καλεί τους ενορίτες του σε ενότητα και απορρίπτει κάθε σκέψη εκδίκησης. Τους θυμίζει όμως και κάτι αυτονόητο που στη σημερινή Συρία μοιάζει να έχει ξεχαστεί: «Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εισβάλει στα σπίτια σας ή να απειλήσει την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά σας». Ζητά από τις αρχές να αναλάβουν επιτέλους τις ευθύνες τους για την προστασία των αμάχων και προειδοποιεί ότι η πόλη κινδυνεύει να μετατραπεί σε πεδίο ανομίας. Η κοινότητα, λέει, δεν ζητά αντίποινα. Ζητά δικαιοσύνη.
Η αλληλεγγύη δεν άργησε να φανεί. Σύμφωνα με αναφορές στο διαδίκτυο, Χριστιανοί πραγματοποίησαν πορεία συμπαράστασης στη Δαμασκό, δείχνοντας ότι η Σελευκόβηλος δεν είναι μόνη, τουλάχιστον μέσα στη Συρία.
Έξω από τη Συρία όμως, εκεί όπου θα περίμενε κανείς τη δυνατότερη φωνή, επικρατεί εκκωφαντική σιωπή. Η ελληνορθόδοξη κοινότητα έχει απευθύνει δημόσιες εκκλήσεις προς τα υπουργεία Εξωτερικών της Ελλάδας και της Κύπρου, ζητώντας θεσμικές παρεμβάσεις που θα διασφαλίσουν την ειρηνική της συμβίωση στη νέα Συρία. Οι εκκλήσεις αυτές έχουν μείνει μέχρι σήμερα αναπάντητες. Αναπάντητες ακόμη και μετά από περιστατικά τρομοκρατίας, βομβιστικές επιθέσεις και θύματα ανάμεσα στους Χριστιανούς της περιοχής.
Και δεν μιλάμε για μια περιθωριακή ομάδα. Μιλάμε για μία από τις αρχαιότερες χριστιανικές κοινότητες του κόσμου, για ανθρώπους που κρατούν ζωντανή την ορθόδοξη πίστη σε αυτά τα χώματα εδώ και δύο χιλιετίες. Πριν από τον εμφύλιο, οι Ελληνορθόδοξοι της Συρίας ξεπερνούσαν το ένα εκατομμύριο. Σήμερα δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία, όμως ανεξάρτητες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 400.000 που έχουν απομείνει. Μια κοινότητα που συρρικνώνεται δραματικά, που ζει υπό τη διαρκή πίεση ανεξέλεγκτων ισλαμιστικών ομάδων, και που βλέπει τον αριθμό της να λιγοστεύει χρόνο με τον χρόνο.
Η Αθήνα και η Λευκωσία δεν μπορούν να παριστάνουν ότι δεν ακούνε. Η Σελευκόβηλος δεν είναι απλώς ένα όνομα σε έναν μακρινό χάρτη. Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας, ένας τόπος που κουβαλά ακόμη στο όνομά του την ελληνική του καταγωγή. Κάθε επίθεση που μένει χωρίς απάντηση, κάθε έκκληση που χάνεται στα συρτάρια των υπουργείων, στέλνει ένα μήνυμα: ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι μόνοι.
Η τέταρτη επίθεση έγινε. Η ερώτηση είναι πόσες ακόμη θα χρειαστούν μέχρι να σπάσει η σιωπή. Και αν, όταν σπάσει, θα έχει απομείνει κάποιος να την ακούσει.
