Δεν είναι δυνατό να ανακοινωθεί από πλευράς Άγκυρας ότι προσπαθεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο λόγω των σχετικών απαγορεύσεων, όμως η Άγκυρα φαίνεται ότι έχει δρομολογήσει ενέργειες οι οποίες αργά αλλά σταθερά θα της δώσουν τη δυνατότητα να αποκτήσει πυρηνική τεχνολογία και όπλο, τις οποίες όμως παρακολουθεί από πολύ κοντά το Ισραήλ.
Την αφορμή για δημόσια συζήτηση για την πρόθεση της Άγκυρας να καταστεί κάτοχος πυρηνικού όπλου την είχε δώσει ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος Ρ.Τ. Ερντογάν το 2019, ο οποίος είχε διαμαρτυρηθεί για το μονοπώλιο λίγων χωρών να κατέχουν τέτοια όπλα, διερωτώμενος γιατί να μη διαθέτει και η Τουρκία όταν διαθέτουν άλλες χώρες της περιοχές (Ισραήλ).
Ποια είναι όμως τα βήματα της Τουρκίας τα οποία αποκαλύπτουν ότι η Άγκυρα εργάζεται υπογείως για την απόκτηση πυρηνικού όπλου;
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε σχετική δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε τελευταία στην Τουρκία το 71% των ερωτηθέντων υποστηρίζει ότι θα πρέπει η Άγκυρα να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Είναι λάθος να συγχέεται η προσπάθεια της Τουρκίας προς την κατεύθυνση αυτή με το πρόγραμμα του πυρηνικού εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ακούγιου. Η σχετική συμφωνία κατασκευής του εργοστασίου μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας είχε υπογραφεί το 2010 και αφορά κόστος 20 δισ. δολ., όμως αυτή δεν προσδίδει τη δυνατότητα στην Άγκυρα να αποκτήσει τεχνολογία παραγωγής πυρηνικού όπλου. Αυτό, καθώς στη σχετική συμφωνία Μόσχας – Άγκυρας προβλέπεται η Ρωσία να διαθέτει το καύσιμο του εργοστασίου, ενώ το χρησιμοποιημένο καύσιμο θα επιστρέφει πάλι στη Ρωσία, αποκλείοντας στην Τουρκία τη δυνατότητα να έχει πρόσβαση σε υλικό το οποίο να δύναται να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Όμως η Τουρκία, βάσει της σχετικής συμφωνίας, όλο το προηγούμενο διάστημα έχει ήδη εκπαιδεύσει 2.000 πυρηνικούς επιστήμονες στη Ρωσία, οι οποίοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Η Τουρκία έχει αναπτύξει προγράμματα παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων οι οποίοι μπορούν στο μέλλον να φέρουν πυρηνικές κεφαλές. Μιλάμε για το πρόγραμμα «Tayfun Block 4» και «Yıldırımhan». Αν και είναι πολύ νωρίς να μιλάμε για τέτοια δυνατότητα, καθώς δεν είναι έτοιμοι αυτοί οι πύραυλοι, τα προγράμματα από μόνα τους δείχνουν ότι η Τουρκία εργάζεται προς την κατεύθυνση αυτή.
Η Τουρκία το 2025 έχει συνάψει συμφωνία εξόρυξης ορυκτών με τον Νίγηρα για εξασφάλιση ουρανίου, καθώς η χώρα αυτή της Αφρικής εξάγει ουράνιο.
Η στρατηγική συνεργασία Πακιστάν – Τουρκίας έχει εμβαθύνει σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια. Αυτή άρχισε το 1998 και επεκτάθηκε το 2003 αποκτώντας στρατηγική διάσταση. Η Τουρκία έχει αναλάβει στο παρελθόν την αναβάθμιση αριθμού αεροσκαφών F-16 του Πακιστάν στις εγκαταστάσεις της τουρκικής εταιρίας TUSAŞ, Πακιστανοί πιλότοι εκπαιδεύονται στην Τουρκία, ενώ παράλληλα τουρκικές εταιρίες κατασκεύασαν αριθμό πολεμικών πλοίων για το πολεμικό ναυτικό του Πακιστάν. Το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα και οι δύο χώρες το τελευταίο διάστημα έχουν έρθει πολύ κοντά και για άλλα θέματα, όπως η ίδρυση ενός σουνιτικού άξονα αντιμετώπισης του Ισραήλ. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν αυξηθεί οι επισκέψεις στρατιωτικών -και όχι μόνο- αξιωματούχων των δύο χωρών για διάφορα προγράμματα και ιδιαίτερα μετά την ανακοίνωση από πλευράς Τουρκίας της ίδρυσης κέντρου δοκιμής πυραύλων στη Σομαλία. Αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχουν μυστικές συζητήσεις μεταξύ Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ για την παροχή πυρηνικής τεχνολογίας στην Τουρκία.
Το τελευταίο διάστημα οι σχετικές συζητήσεις για την πρόθεση της Τουρκίας να αποκτήσει πυρηνικό όπλο έλαβαν έναν πιο έντονο χαρακτήρα και ειδικότερα μετά τις αναφορές του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χ. Φιντάν σε τηλεοπτικό κανάλι της Τουρκίας πριν από τρεις μήνες, καθώς αυτός είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Τουρκία εργάζεται προς την κατεύθυνση αυτή.
Το τουρκικό πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικών υποβρυχίων το οποίο έχει απασχολήσει και το Ισραήλ αποτελεί μία πολύ σημαντική δυνατότητα για την Τουρκία προς την κατεύθυνση αυτή. Το πρόγραμμα αυτό δίνει τη δυνατότητα στην Άγκυρα να παρακάμψει τις διεθνείς αντιδράσεις στον τομέα της προσπάθειάς της να αποκτήσει πρόσβαση σε πυρηνική τεχνολογία.
Φαίνεται ότι η Τουρκία μεθοδικά και σταθερά προχωρά στην κατασκευή πυρηνικού όπλου. Τις εξελίξεις αυτές παρακολουθεί πολύ στενά το Ισραήλ, το οποίο στη βάση εφαρμογής του δόγματός του δεν θα δεχτεί σε καμία περίπτωση η Τουρκία να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και θα πρέπει να θεωρείται σίγουρο ότι θα δράσει προληπτικά όπως ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση του Ιράν. Ήδη έχει εκφραστεί η ανησυχία από πλευράς Ισραήλ για το τουρκικό πρόγραμμα κατασκευής πυρηνικών υποβρυχίων.
Η δυναμική σύγκρουσης της Τουρκίας με το Ισραήλ εστιάζεται σε δύο τομείς. Στην επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στην κεντρική Συρία και ιδιαίτερα στην περιοχή της Παλμύρας όπου η Άγκυρα έχει αφήσει να διαρρεύσει ότι θα κατασκευάσει μεγάλη στρατιωτική βάση. Επίσης, στην περίπτωση αποκάλυψης των ενεργειών τη Τουρκίας να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Η τελευταία εξέλιξη θα επιτάχυνε τη δυναμική σύγκρουσης Τελ Αβίβ – Άγκυρας και μάλιστα σε μία περίοδο όπου ανώτεροι κυβερνητικοί και όχι μόνο αξιωματούχοι του Ισραήλ έχουν ανακοινώσει ότι ο επόμενος στόχος του Ισραήλ μετά το Ιράν θα είναι η Τουρκία.
Λάζαρος Καμπουρίδης, Αντιστράτηγος ε.α.
