Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η κατοχή παραμένει μια ανοιχτή πληγή για τον Ελληνισμό. Όμως, όσο εξοργιστικό κι αν είναι ότι η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει παράνομα το βόρειο τμήμα του νησιού, άλλο τόσο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι συνεχίζει να κερδίζει τη μάχη της διεθνούς εικόνας, επενδύοντας συστηματικά στην προπαγάνδα, ενώ η ελληνική πλευρά εξακολουθεί να περιορίζεται σε επετειακές δηλώσεις και διπλωματικές κοινοτοπίες.
Η Άγκυρα δεν αρκείται στην κατοχή εδάφους. Επιδιώκει εδώ και δεκαετίες να καταλάβει και τη διεθνή συνείδηση. Με κρατικά χρηματοδοτούμενα μέσα ενημέρωσης, όπως το TRT World, με αγγλόφωνο περιεχόμενο, ντοκιμαντέρ, ρεπορτάζ και οργανωμένες εκστρατείες ενημέρωσης, επιχειρεί να παρουσιάσει την εισβολή του 1974 ως δήθεν «ειρηνευτική επιχείρηση». Προσπαθεί να εμφανίσει τους εισβολείς ως εγγυητές της σταθερότητας, να παρουσιάσει τους Τουρκοκυπρίους ως «ίσους συνιδιοκτήτες» του νησιού και να εξαφανίσει από την ιστορική αφήγηση τα εγκλήματα πολέμου, τις σφαγές, τον βίαιο εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων, τον παράνομο εποικισμό και τις αλλεπάλληλες καταδικαστικές αποφάσεις του ΟΗΕ.
Δεν πρόκειται για αποσπασματικές κινήσεις. Πρόκειται για μια μακροχρόνια κρατική στρατηγική, σχεδιασμένη με υπομονή, επαρκή χρηματοδότηση και ξεκάθαρο στόχο: να διαμορφώσει μια νέα διεθνή αφήγηση, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές, αλλά και σε όσους δεν γνωρίζουν τις πραγματικές διαστάσεις του Κυπριακού.
Και ενώ η Τουρκία εργάζεται αδιάκοπα για να επιβάλει τη δική της εκδοχή της Ιστορίας, η ελληνική πλευρά μοιάζει να παρακολουθεί σχεδόν αμήχανη. Πού βρίσκεται η ελληνική επικοινωνιακή αντεπίθεση; Πού είναι το διεθνές αγγλόφωνο μέσο που θα παρουσιάζει τεκμηριωμένα την αλήθεια; Πού είναι οι οργανωμένες καμπάνιες ενημέρωσης σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρώπη, πανεπιστήμια, δεξαμενές σκέψης, μέσα ενημέρωσης και κέντρα λήψης αποφάσεων;
Η απάντηση, δυστυχώς, είναι απογοητευτική. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη στρατηγική. Υπάρχουν μόνο οι καθιερωμένες ανακοινώσεις κάθε Ιούλιο, οι δηλώσεις περί «μη λησμονούμε» και οι τυπικές αναφορές στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου. Την επόμενη ημέρα, όμως, το θέμα εξαφανίζεται από την πολιτική ατζέντα, αφήνοντας ξανά ελεύθερο πεδίο στην τουρκική προπαγάνδα να δρα ανενόχλητη.
Η κυβέρνηση επαναλαμβάνει διαρκώς το αφήγημα της «ισχυρής Ελλάδας», όμως η πραγματική ισχύς δεν μετριέται μόνο με εξοπλιστικά προγράμματα ή αμυντικές συμφωνίες. Μετριέται και από την ικανότητα μιας χώρας να υπερασπίζεται αποτελεσματικά την ιστορική αλήθεια, να επηρεάζει τη διεθνή κοινή γνώμη και να αντικρούει οργανωμένα την παραπληροφόρηση.
Στη σύγχρονη εποχή, οι πόλεμοι δεν διεξάγονται μόνο στα πεδία των μαχών. Διεξάγονται και στα μέσα ενημέρωσης, στα κοινωνικά δίκτυα, στα διεθνή φόρα, στις αίθουσες διδασκαλίας, ακόμη και στις μηχανές αναζήτησης του διαδικτύου. Εκεί διαμορφώνονται οι εντυπώσεις, εκεί γράφεται πολλές φορές η νέα «ιστορία» και εκεί κρίνονται οι συσχετισμοί της επόμενης ημέρας.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις γύρω από το Κυπριακό παραμένουν ιδιαίτερα κρίσιμες. Η επικείμενη νέα πρωτοβουλία του ΟΗΕ και η παρουσία του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο επαναφέρουν εύλογες ανησυχίες για το περιεχόμενο των συζητήσεων που ενδέχεται να ακολουθήσουν. Και το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές: υπάρχει ξεκάθαρη εθνική στρατηγική ή απλώς αναμένουμε τις εξελίξεις για να προσαρμοστούμε σε αυτές;
Γιατί η Ιστορία έχει δείξει ότι κάθε φορά που ο Ελληνισμός προσέρχεται σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις χωρίς συγκροτημένο σχέδιο, χωρίς διεθνή στήριξη και χωρίς επικοινωνιακή προετοιμασία, βρίσκεται αντιμέτωπος με τετελεσμένα που αργότερα καλείται να διαχειριστεί.
Δεν αρκεί να καταδικάζεις την εισβολή, την κατοχή, την εθνοκάθαρση, τον εποικισμό και τις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου μία φορά τον χρόνο. Η υπεράσπιση της Κύπρου απαιτεί συνεχή πολιτική βούληση, σταθερή διπλωματική κινητικότητα, γενναία χρηματοδότηση, σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική που δεν θα εξαντλείται στις επετειακές δηλώσεις.
Η Κύπρος δεν χρειάζεται άλλη μία επέτειο γεμάτη λόγια. Χρειάζεται συστηματική διεθνοποίηση του Κυπριακού, ενεργητική υπεράσπιση της ιστορικής αλήθειας και μια Ελλάδα που θα πάψει να αντιδρά μόνο όταν προκαλείται. Γιατί όταν εγκαταλείπεις τη μάχη της ενημέρωσης, αργά ή γρήγορα κινδυνεύεις να χάσεις και τη μάχη της ίδιας της Ιστορίας.
ΜΑΞΙΜΟΣ Θ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ
