Κενά, ασάφειες και ελλείψεις περιλαμβάνουν οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αυτές διατυπώθηκαν στην ομιλία του στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Πίσω από τα δώδεκα μέτρα της «Συμφωνίας Προόδου και Ευημερίας» και πίσω από ένα χρονοδιάγραμμα που εκτείνεται ως το τέλος του 2027, κρύβονται ποσά τα οποία, όταν μεταφραστούν σε ημερήσια βάση, αλλάζουν δραματικά μέγεθος. Και κρύβονται ολόκληρα πεδία πολιτικής που δεν αναφέρθηκαν καθόλου.
Ξεκινώντας από την αριθμητική της καθημερινότητας, η ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων αυξάνεται στα 400 ευρώ και διευρύνεται σε όλους τους άνω των 65. Διαιρεμένο σε δώδεκα μήνες, το ποσό δίνει 33 ευρώ τον μήνα. Διαιρεμένο σε ημέρες, δίνει 1,10 ευρώ την ημέρα. Πρόκειται για μια εφάπαξ ετήσια καταβολή που δεν ενσωματώνεται στη σύνταξη, δεν προσμετράται στη βάση υπολογισμού και δεν μεταφέρεται στα επόμενα έτη ως μόνιμη αύξηση.
Η ίδια αριθμητική ισχύει και για τα υπόλοιπα. Το μόνιμο επίδομα Χριστουγέννων των 500 ευρώ μικτά στους δημοσίους υπαλλήλους, που θα καταβληθεί πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2027, αντιστοιχεί σε 1,37 ευρώ την ημέρα μικτά, άρα σε αισθητά λιγότερα καθαρά μετά τις κρατήσεις. Η τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων, με μέσο πρόσθετο ετήσιο όφελος περίπου 220 ευρώ για 220.000 πολίτες, αντιστοιχεί σε περίπου 60 λεπτά την ημέρα. Η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα από τον Απρίλιο του 2027 δίνει σε έναν εργαζόμενο με τον κατώτατο μισθό γύρω στα 4,60 ευρώ τον μήνα, δηλαδή λιγότερο από 20 λεπτά την ημέρα.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το μέγεθος στο ρεύμα. Η μοναδική άμεση παρέμβαση στην τιμή είναι η μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στα οικιακά τιμολόγια από 6,9 σε 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα από την 1η Ιανουαρίου 2027. Για ένα μέσο νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση της τάξης των 3,5 μεγαβατωρών, η μείωση αυτή μεταφράζεται σε περίπου 12 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή γύρω στα 3 λεπτά την ημέρα. Ο μεγάλος αριθμός, το 30% έως το 2029, αφορά τη χονδρική τιμή και όχι τον λογαριασμό, και δεν συνοδεύεται από κανέναν μηχανισμό που να εγγυάται τη μετακύλισή του στη λιανική.
Στον κατώτατο μισθό η εικόνα είναι πιο σύνθετη αλλά όχι πιο γενναιόδωρη. Σήμερα βρίσκεται στα 920 ευρώ μικτά, από την 1η Απριλίου 2026. Ο στόχος των 1.000 ευρώ έως τις αρχές του 2028 σημαίνει αύξηση 80 ευρώ μικτά τον μήνα μέσα σε δύο περίπου χρόνια, δηλαδή λιγότερο από 3,10 ευρώ την ημέρα μικτά στο τέλος της διαδρομής, με το πρώτο σκαλί να τοποθετείται τον Απρίλιο του 2027. Το ποσό είναι ονομαστικό. Δεν συνοδεύτηκε από στόχο σε όρους αγοραστικής δύναμης, ούτε από αναφορά στον πληθωρισμό της διετίας που μεσολαβεί.
Τα μεγαλύτερα ποσά βρίσκονται εκεί όπου η παρέμβαση είναι φορολογική και όχι επιδοματική. Ο μηδενικός συντελεστής έως 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες δίνει όφελος 1.183 ευρώ σε όποιον έχει ακριβώς αυτό το εισόδημα, δηλαδή 3,24 ευρώ την ημέρα, και 2.900 ευρώ σε όποιον έχει 30.000, δηλαδή 7,95 ευρώ την ημέρα. Αφορά όμως περίπου 50.000 αγρότες. Ο μηδενισμός για τους τρίτεκνους αφορά περίπου 87.000 οικογένειες, ενώ η αύξηση του επιδόματος πολυτέκνων κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί ισοδυναμεί με 2,74 ευρώ την ημέρα.
Πέρα από τα ποσά, υπάρχουν τα ίδια τα κενά. Το πρώτο και σοβαρότερο είναι χρονικό. Τα βαρύτερα μέτρα ενεργοποιούνται μετά την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Το επίδομα Χριστουγέννων πληρώνεται τον Δεκέμβριο του 2027, ο κατώτατος φτάνει στα 1.000 ευρώ το 2028, ο στόχος για το ρεύμα τοποθετείται στο 2029. Πρόκειται για δεσμεύσεις που προϋποθέτουν εντολή η οποία δεν έχει δοθεί ακόμη.
Το δεύτερο αφορά τη δημοσιονομική κάλυψη. Το Μέγαρο Μαξίμου επέμεινε ότι όλα τα μέτρα είναι κοστολογημένα, όμως δεν παρουσιάστηκε ενιαίο άθροισμα ούτε ανάλυση της πηγής του χώρου. Η αντιπολίτευση υπολογίζει το πακέτο μεταξύ 2 και 2,2 δισ. ευρώ, με τον ΣΥΡΙΖΑ να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δεν αξιοποιεί τις ευελιξίες του νέου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου και το ΠΑΣΟΚ να σημειώνει ότι ο πρωθυπουργός βρήκε τελικά τον χώρο που αρνούνταν ότι υπάρχει. Λείπει η παραδοχή ανάπτυξης πάνω στην οποία στηρίζεται το σχέδιο και το τι συμβαίνει σε περίπτωση επιβράδυνσης.
Το τρίτο κενό είναι η ακρίβεια. Το πακέτο αντιμετωπίζει το εισόδημα, όχι τις τιμές. Δεν υπήρξε καμία παρέμβαση στα τρόφιμα, στα περιθώρια κέρδους ή στα καύσιμα, τη στιγμή που η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η ακρίβεια έχει ήδη καταπιεί τις εξαγγελίες.
Το τέταρτο αφορά τη στέγη. Το «Σπίτι μου 3» των 2 δισ. χρηματοδοτεί αγοραστές, δεν αυξάνει το απόθεμα κατοικιών. Δεν ανακοινώθηκε πρόγραμμα κατασκευής, αξιοποίησης κενών ακινήτων ή παρέμβασης στη βραχυχρόνια μίσθωση. Ο νέος φόρος μεταβίβασης 15% αφορά αγοραστές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφήνει έξω τους αγοραστές από κράτη μέλη.
Το πέμπτο είναι ο μέσος μισθός και οι συλλογικές συμβάσεις. Ο κατώτατος έχει ποσό και ημερομηνία, ο μέσος μισθός του ιδιωτικού τομέα δεν έχει κανένα από τα δύο, ούτε αναφέρθηκε το εργαλείο με το οποίο θα κινηθεί.
Το έκτο είναι η απουσία της υγείας και της παιδείας από τη λίστα των δώδεκα. Η μόνη σχετική παρέμβαση είναι η διπλή επιστροφή ενοικίου σε ιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς. Καμία αναφορά σε προσλήψεις στο ΕΣΥ, σε λίστες αναμονής ή στα επείγοντα.
Το έβδομο είναι η αριθμητική του Κουμπαρά. Το παράδειγμα των 60.000 ευρώ στα δεκαοκτώ χρόνια προϋποθέτει αδιάλειπτη αποταμίευση 100 ευρώ τον μήνα και μια υποτιθέμενη απόδοση επένδυσης που δεν δημοσιοποιήθηκε. Το μέτρο ωφελεί όσους έχουν περίσσευμα να αποταμιεύσουν και αφορά παιδιά έως δύο ετών, χωρίς να διευκρινίζεται τι ισχύει για τα μεγαλύτερα.
Το όγδοο είναι η κτηνοτροφία χωρίς νούμερα. Το σχέδιο ανάταξης προαναγγέλθηκε ως προσωπικό στοίχημα του πρωθυπουργού, χωρίς ποσά, χρονοδιάγραμμα ή ύψος αποζημιώσεων για τα κοπάδια που χάθηκαν.
Δύο αντίλογοι οφείλουν να καταγραφούν για να είναι πλήρης η εικόνα. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διαίρεση ενός ετήσιου ποσού σε ημέρες υποβαθμίζει τεχνητά το μέγεθός του, αφού τα μέτρα λειτουργούν σωρευτικά και ένα νοικοκυριό μπορεί να λαμβάνει ταυτόχρονα ενίσχυση συνταξιούχου, φορολογική ελάφρυνση, μείωση ΕΝΦΙΑ και επιστροφή ενοικίου. Υποστηρίζει επίσης ότι το ζητούμενο ήταν ακριβώς η αποφυγή μη κοστολογημένων υποσχέσεων και ότι ένα δημόσιο ημερολόγιο εφαρμογής ανά μήνα αποτελεί από μόνο του μορφή λογοδοσίας. Στον αντίποδα, η αντιπολίτευση χαρακτηρίζει το πακέτο ανεπαρκές μπροστά στο μέγεθος του προβλήματος.
