Μπροστά στο φάσμα μιας νέας μεταναστευτικής κρίσης ανάλογης με εκείνη του 2015, οι χώρες της πρώτης γραμμής του ευρωπαϊκού Νότου υψώνουν κοινό τείχος διπλωματικής και επιχειρησιακής θωράκισης.
Υπό το βάρος της συνεχιζόμενης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, οι ηγέτες της Κύπρου, της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Μάλτας συναντήθηκαν στο πλαίσιο του Europe Gulf Forum, δίνοντας συνέχεια στις διαβουλεύσεις τους στην Αγία Νάπα, και συνυπέγραψαν μια Κοινή Δήλωση που αλλάζει τα δεδομένα στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η στρατηγική συμμαχία των τεσσάρων μεσογειακών κρατών, τα οποία είναι και τα πλέον εκτεθειμένα στις παράτυπες ροές, κινείται πάνω σε τέσσερις κεντρικούς άξονες δράσης:
- Περιφερειακή Ασφάλεια: Ενεργός υποστήριξη όλων των διεθνών προσπαθειών για τη σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής.
- Ανθρωπιστική Αρωγή: Συντονισμός των ενεργειών ώστε οι πληθυσμοί που πλήττονται από τις συγκρούσεις να λάβουν την αναγκαία στήριξη εντός της περιοχής τους, αποτρέποντας τον ξεριζωμό.
- Εφαρμογή του Νέου Συμφώνου της ΕΕ: Διασφάλιση της άμεσης και πλήρους υλοποίησης του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με ιδιαίτερη έμφαση στο επικαιροποιημένο πλαίσιο για καταστάσεις κρίσης, περιπτώσεις ανωτέρας βίας και την αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού ως υβριδικής απειλής.
- Θωράκιση Συνόρων: Ενίσχυση της κοινής επιχειρησιακής ετοιμότητας για τον αποτελεσματικό έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, μέσω συντονισμένων πρωτοβουλιών και με απόλυτο σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.
Η Άμυνα του Νότου δεν περιορίζεται στις διακηρύξεις, αλλά περνά σε χειροπιαστά μέτρα. Στο τραπέζι των διαβουλεύσεων βρίσκεται η στενότερη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, ο ανελέητος πόλεμος κατά των κυκλωμάτων διακινητών, καθώς και η προοπτική ενεργοποίησης του ειδικού Κανονισμού της ΕΕ για καταστάσεις κρίσης.
Η κινητοποίηση είναι άμεση και έχει ήδη οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα των εθνικών μηχανισμών απέναντι σε μια πιθανή μαζική έξαρση των ροών, ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών, Matteo Piantedosi, θα συγκροτήσει έκτακτη υπουργική σύνοδο στη Ρώμη στις 17 Ιουνίου 2026, καλώντας τους ομολόγους του από την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Μάλτα για τον επιχειρησιακό συντονισμό των σωμάτων ασφαλείας.
Παράλληλα, οι τέσσερις ηγέτες χαιρέτισαν την ομόφωνη έγκριση της Διακήρυξης του Κισινάου για τη μετανάστευση από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κομβική, καθώς το ανώτατο ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο αναγνωρίζει πλέον επίσημα το πολυσύνθετο των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη-μέλη της πρώτης γραμμής, υπογραμμίζοντας ότι το σύστημα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου οφείλει να προσαρμοστεί και να απαντήσει επαρκώς σε αυτές τις σύγχρονες πιέσεις.
