Είναι από τις ημέρες που ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα παύει να είναι σχέδιο και γίνεται δέσμευση. Ελλάδα και Ισραήλ έβαλαν στο Τελ Αβίβ την τελική υπογραφή στη διακρατική συμφωνία για τη δημιουργία του Ελληνικού Θόλου, ανοίγοντας επίσημα τον δρόμο για την υλοποίηση ενός από τα μεγαλύτερα και πιο φιλόδοξα προγράμματα των τελευταίων ετών.
Τις συμβάσεις υπέγραψαν, από ελληνικής πλευράς, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας με επικεφαλής τον υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα και, από ισραηλινής, η SIBAT και η MAFAT, το όργανο με αρμοδιότητα στην έρευνα και ανάπτυξη αμυντικών τεχνολογιών. Μετά από σχεδόν τρία χρόνια διαπραγματεύσεων, τεχνικών συζητήσεων και διαδοχικών εγκρίσεων, η συμφωνία περνά πλέον στη φάση της υλοποίησης, με την ισραηλινή πλευρά να προχωρά στις παραγγελίες προς τις IAI, Rafael και ELTA Systems.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ύψους άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, δεν αφορά όμως μόνο την προμήθεια αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών συστημάτων. Αποτελεί ταυτόχρονα στοίχημα για την αναδιοργάνωση της ελληνικής αεράμυνας και για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, καθώς τουλάχιστον το 25% του προγράμματος έχει συμφωνηθεί να έχει ελληνικό αποτύπωμα.
Ο Θόλος αποτελεί κεντρικό τμήμα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030», για την αναγκαιότητα της οποίας ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας υπήρξε σαφής. «Βρισκόμαστε σε εποχή ριζικών αλλαγών. Οι σύγχρονες συγκρούσεις έχουν ήδη μεταβάλει τις παραμέτρους της στρατιωτικής άμυνας και αποτροπής», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η τεχνολογία, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, οι δορυφορικές επικοινωνίες, τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι κυβερνοαπειλές και οι υβριδικές μορφές πολέμου έχουν καταστήσει τα προϋπάρχοντα δόγματα άμυνας ανεδαφικά. «Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υιοθετεί παρόμοιο σύστημα. Η ταχεία αλλαγή των πάντων είναι ο απαραίτητος όρος της εθνικής επιβίωσης απέναντι στον αναθεωρητισμό και τη διαρκώς διευρυνόμενη απειλή», πρόσθεσε.
Αυτό που ξεχωρίζει το πρόγραμμα είναι η ίδια του η φιλοσοφία. Στόχος δεν είναι η απόκτηση επιμέρους όπλων αλλά η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου, πολυεπίπεδου συστήματος, σε ρήξη με τις αποσπασματικές αγορές που χαρακτήρισαν επί σειρά ετών τον αμυντικό σχεδιασμό. Η νέα αρχιτεκτονική φιλοδοξεί να γίνει το κέντρο βάρους της διακλαδικότητας των Ενόπλων Δυνάμεων, με τα υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα, από τα F-35 και τα αναβαθμισμένα F-16 Viper έως τις φρεγάτες FDI Belharra και τα drones, να λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία μέσα σε ένα ενιαίο δικτυοκεντρικό περιβάλλον.
Η οικονομική διάσταση είναι εξίσου σημαντική. Με προκαταβολή που εκτιμάται περίπου στα 600 εκατομμύρια ευρώ, πρόκειται για το πρώτο μεγάλο εξοπλιστικό μετά τις φρεγάτες Belharra και τα Rafale στο οποίο έχει εξασφαλιστεί καθαρή ελληνική συμμετοχή. Περίπου 700 εκατομμύρια ευρώ αναμένεται να επιστρέψουν στην ελληνική οικονομία μέσω έργων, συμπαραγωγής, μεταφοράς τεχνογνωσίας και ανάπτυξης τεχνολογικών δυνατοτήτων. Μετά τη δεκαετή κρίση και πολλά χρόνια προσπάθειας αναδιάταξης, η ελληνική αμυντική βιομηχανία επιστρέφει στο επίκεντρο.
Η διαδρομή προς τις υπογραφές ξεκίνησε νωρίς. Μία από τις πρώτες επισκέψεις του Νίκου Δένδια ως υπουργού Εθνικής Άμυνας ήταν στο Ισραήλ, με στόχο τη διεύρυνση της αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας και τη δημιουργία στην Ελλάδα ενός οικοσυστήματος αντίστοιχου με το ισραηλινό, με συμμετοχή Ενόπλων Δυνάμεων, υπουργείων, ερευνητικών φορέων και εταιρειών. Το 2024 η χώρα είχε ήδη εκφράσει ενδιαφέρον για ισραηλινά αντιαεροπορικά και αντιβαλλιστικά συστήματα, οι εξελίξεις στη Γάζα όμως πάγωσαν προσωρινά τις συζητήσεις.
Το ξεμπλοκάρισμα ήρθε στα τέλη του 2025. Στις 15 Δεκεμβρίου 2025 ξεκίνησαν επίσημα οι διαπραγματεύσεις με τη SIBAT, με την επιλογή της διακρατικής συμφωνίας G2G να κρίνεται καθοριστική για την επιτάχυνση των διαδικασιών. Παράλληλα, τρεις διαπραγματευτικές ομάδες συζητούσαν με τις Rafael, IAI και ELTA τις τεχνικές και επιχειρησιακές λεπτομέρειες, ενώ η ΓΔΑΕΕ απέστειλε το επίσημο Request For Proposal. Στο τραπέζι βρέθηκαν ακόμη και επιλογές όπως ο βαλλιστικός πύραυλος LORA, για τον οποίο αναμένονται εξελίξεις.
Τον Ιούνιο έγινε το κρίσιμο βιομηχανικό «κλείδωμα», με την ελληνική συμμετοχή να συμφωνείται τουλάχιστον στο 25%, τόσο σε έργο παραγωγής όσο και σε μεταφορά τεχνογνωσίας. Στον αρχικό σχεδιασμό συμμετέχουν οι ΕΑΣ, ΕΑΒ, Metlen, Miltech, Scytalys, Akmon, τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας και η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, με τον κατάλογο να αναμένεται να διευρυνθεί. Στις 23 Ιουλίου 2026 το ΚΥΣΕΑ έδωσε το πράσινο φως, ενώ στις αρχές Αυγούστου ήρθε και η έγκριση από την ισραηλινή υπουργική Επιτροπή Εξαγωγών, το τελευταίο ουσιαστικό εμπόδιο.
Ως προς τη σύνθεσή του, ο Ελληνικός Θόλος δεν θα είναι ένα οπλικό σύστημα αλλά ένα πλέγμα μέσων που λειτουργούν ενιαία. Στον πυρήνα του βρίσκονται τρία ισραηλινά συστήματα. Το BARAK MX της IAI θα αποτελέσει τον βασικό κορμό της αντιαεροπορικής άμυνας, με τρεις τύπους αναχαιτιστών, MRAD, LRAD και ER, εμβέλειας περίπου 35, 70 και 150 χιλιομέτρων αντίστοιχα. Στο επίπεδο των αισθητήρων θα βρίσκονται τα κινητά ραντάρ EL/M-2084 MMR της ELTA, που θα ενισχύσουν το Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου της Πολεμικής Αεροπορίας. Το τρίτο επίπεδο θα αποτελείται από τα SPYDER της Rafael, ενώ για τους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς προβλέπεται η ένταξη του David’s Sling, που συγκροτεί το ανώτερο στρώμα προστασίας.
Πάνω από όλα αυτά θα βρίσκεται ο «εγκέφαλος» του Θόλου, το ενιαίο Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου. Θα συνδέει αισθητήρες και μέσα αναχαίτισης, θα συγκεντρώνει τα επιχειρησιακά δεδομένα, θα αξιολογεί και θα προτεραιοποιεί τις απειλές και θα επιλέγει το κατάλληλο μέσο αντιμετώπισης.
Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό στοίχημα. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν σχεδιάζεται ως αγορά ισραηλινών όπλων, αλλά ως προσπάθεια να δημιουργηθεί στην Ελλάδα σημαντικό κομμάτι της ίδιας της αρχιτεκτονικής του συστήματος. Έτσι, όταν σε 35 μήνες ο Θόλος θα πρέπει να είναι πλήρως επιχειρησιακός, το ερώτημα δεν θα αφορά τόσο τους πυραύλους ή τα ραντάρ. Θα αφορά το αν η χώρα κατάφερε να αποκτήσει ένα ενιαίο δικτυοκεντρικό σύστημα αεράμυνας και, ταυτόχρονα, μια βιομηχανική βάση ικανή όχι απλώς να το συντηρεί, αλλά να συμμετέχει στην επόμενη γενιά του.
