Σε μια κίνηση που δυναμιτίζει το ήδη εύθραυστο κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο, το κυβερνών κόμμα της Τουρκίας (AKP) προωθεί νομοθετική ρύθμιση που εκχωρεί στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την απόλυτη εξουσία για μονομερή ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Το επίμαχο νομοσχέδιο, που φέρνει στο φως το Bloomberg, προβλέπει τη διεκδίκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε βάθος 200 ναυτικών μιλίων, αγνοώντας επιδεικτικά τις διεθνείς νομικές παραμέτρους και τις δυνητικές ζώνες γειτονικών κρατών, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.
Η Άγκυρα φαίνεται πως επιχειρεί να θωρακίσει νομικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δίνοντας στον Τούρκο Πρόεδρο το «πράσινο φως» για να ορίζει ζώνες αλιείας, εξόρυξης και γεωτρήσεων κατά το δοκούν, ενώ ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η πρόβλεψη για ίδρυση θαλάσσιων πάρκων ακόμη και σε αμφισβητούμενα ύδατα, μια κίνηση που ερμηνεύεται ως άμεση απάντηση στους αντίστοιχους σχεδιασμούς της Αθήνας.
Σύμφωνα με πηγές με γνώση του ζητήματος, η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι η Τουρκία δεν προτίθεται να μείνει στο περιθώριο των ενεργειακών εξελίξεων, στοχεύοντας στην αναχαίτιση των διεκδικήσεων της Ελλάδας και της Κύπρου σε περιοχές με πλούσιο φυσικό αέριο.
Η μετωπική αυτή σύγκρουση εδράζεται στην εκ διαμέτρου αντίθετη ανάγνωση του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς ενώ η διεθνής σύμβαση επιτρέπει ΑΟΖ έως 200 μίλια, ορίζει σαφώς ότι σε περιπτώσεις αλληλεπικάλυψης απαιτείται διμερής συμφωνία.
Η Τουρκία, ωστόσο, παραμένει από τους ελάχιστους παγκόσμιους παίκτες που δεν έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση, αρνείται το δικαίωμα των νησιών να διαθέτουν πλήρη επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες και υποστηρίζει ότι η υφαλοκρηπίδα πρέπει να προσμετράται μόνο από την ηπειρωτική χώρα. Επιπλέον, περιορίζει τα δικαιώματα κρατών όπως η Κύπρος αποκλειστικά στα 12 ναυτικά μίλια των χωρικών υδάτων, ενώ η “Τουρκική Δημοκρατία” της Βόρειας Κύπρου –που αναγνωρίζεται μόνο από την Άγκυρα– διεκδικεί μερίδιο από οποιουσδήποτε ενεργειακούς πόρους εντοπιστούν στην περιοχή.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια στιγμή που οι ΗΠΑ πιέζουν σταθερά για τη διατήρηση του διαύλου επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη προειδοποιήσει με κυρώσεις για παράνομες δραστηριότητες σε αμφισβητούμενα ύδατα. Με το νέο νομοσχέδιο, ο Ερντογάν αποκτά ένα ισχυρό νομοθετικό εργαλείο, το οποίο μετατρέπει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε μια διαρκή, επίσημη κρατική διεκδίκηση με απρόβλεπτες συνέπειες για τη σταθερότητα της Μεσογείου.
