Ευθεία προειδοποίηση προς τρίτες χώρες απηύθυνε η Τεχεράνη, λίγες ώρες πριν η Ουάσιγκτον παρουσιάσει το πιο φιλόδοξο πακέτο οικονομικής πίεσης που έχει εξαγγείλει εναντίον του Ιράν.
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε μιλώντας στην κρατική τηλεόραση IRIB ότι κάθε κράτος που συμμετέχει στην επιβολή οικονομικών περιορισμών σε βάρος της χώρας του θεωρείται εχθρός, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να μην ενταχθεί σε αυτό που περιέγραψε ως οικονομικό πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ιρανός αξιωματούχος περιέγραψε και τη σειρά των ενεργειών που προτίθεται να ακολουθήσει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τα όσα μετέδωσε το πρακτορείο Xinhua, το Ιράν θα επιδιώξει πρώτα διαπραγμάτευση με τις χώρες αυτές, ζητώντας τους να μείνουν εκτός της σύγκρουσης· αν αρνηθούν να αποστασιοποιηθούν από την Ουάσιγκτον, θα πληγούν τα συμφέροντά τους.
Ιδιαίτερη προειδοποίηση απηύθυνε προς τα κράτη του Κόλπου, σημειώνοντας ότι αν οι γείτονες συνταχθούν με την αμερικανική πολιορκία, το Ιράν δεν θα επιτρέψει ούτε σταγόνα πετρελαίου να εξαχθεί από τα Στενά του Ορμούζ.
Ακόμη πιο συγκεκριμένος υπήρξε ως προς τους στόχους. Ο Ρεζαΐ υποστήριξε ότι η χώρα του διαθέτει ακόμη χαρτιά, τονίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν έχει πλήξει αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα παρά μόνο στρατιωτικές βάσεις. Αν όμως επιβληθούν οι νέες κυρώσεις, προειδοποίησε, οι αμερικανικές πετρελαϊκές και οικονομικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται γύρω από το Ιράν και αλλού θα αποτελέσουν στόχο, ενώ χαρακτήρισε τη σύγκρουση που θα ακολουθούσε «σεισμό». Επανέλαβε επίσης ότι το Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό έως ότου η Ουάσιγκτον εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της από το μνημόνιο του Ιουνίου, προσθέτοντας ότι αυτή τη φορά η πρώτη κίνηση ανήκει στην αμερικανική πλευρά.
Ο Ρεζαΐ είναι νέος στη θέση. Πρώην αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης και επί χρόνια ανώτατος στρατιωτικός σύμβουλος, τοποθετήθηκε στην κορυφή του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας μόλις στις αρχές του μήνα, σε έναν ευρύτερο ανασχηματισμό της στρατιωτικής ηγεσίας από τον νέο Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Αναλυτές τον κατατάσσουν στη σκληροπυρηνική πτέρυγα του σώματος, εκείνη που θεωρεί ότι παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον προκύπτουν μόνο μέσω συνεχούς πίεσης. Ο ίδιος βρίσκεται στη λίστα κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών από τον Ιανουάριο του 2020.
Οι δηλώσεις εντάσσονται σε μια εβδομάδα κλιμάκωσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη μέσω Truth Social αυτό που ονόμασε «Οικονομική Απόβαση», δηλαδή τη σφοδρότερη οικονομική επιχείρηση που έχει αναληφθεί ποτέ εναντίον χώρας, καλώντας τους συμμάχους να συνταχθούν με τις ΗΠΑ για την απομόνωση του Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ μίλησε για «τις σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία» και για συντονισμένη οικονομική απομόνωση άνευ προηγουμένου, προαναγγέλλοντας δευτερογενείς κυρώσεις όχι μόνο σε εταιρείες αλλά και σε κράτη που εξακολουθούν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο ή να διακινούν κεφάλαια.
Το μήνυμα προς τους συμμάχους ήταν τελεσιγραφικό: είτε με τις ΗΠΑ είτε εναντίον τους. Δήλωσε επίσης ότι στόχος είναι η κατάρρευση του καθεστώτος, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι η μέγιστη οικονομική πίεση καθιστά λιγότερο πιθανή μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
Το πλαίσιο είναι ένας πόλεμος που πλησιάζει τους έξι μήνες. Η σύγκρουση ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα και έχει περάσει σε φάση τεταμένης στασιμότητας: οι δύο πλευρές δεν ανταλλάσσουν πυρά, αλλά ούτε διαπραγματεύονται. Το μνημόνιο των 60 ημερών για τερματισμό του πολέμου εξέπνευσε πριν από λίγες ημέρες, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ και η διακίνηση πετρελαίου από το Ορμούζ έχει συρρικνωθεί δραματικά.
Οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν πόσο δύσκολο θα είναι το εγχείρημα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέστειλαν κάθε εμπορική και χρηματοοικονομική συναλλαγή με την Τεχεράνη, όμως το Πεκίνο —που απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών εξαγωγών αργού— απέρριψε τη λογική της πίεσης και ζήτησε διπλωματική λύση. Ο ίδιος ο Μπέσεντ, ερωτηθείς αν θα στοχοποιηθεί η Κίνα, απέφυγε να απαντήσει ευθέως, υπενθυμίζοντας ότι οι μισές κινεζικές ενεργειακές ανάγκες καλύπτονται από τον Κόλπο.
Στο εσωτερικό του Ιράν η γραμμή δεν είναι απολύτως ενιαία. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε την Παρασκευή ότι είναι προτιμότερο ο πόλεμος να τερματιστεί τώρα, όσο η χώρα βρίσκεται σε θέση ισχύος. Ο πρόεδρος της Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, μιλώντας στη Βαγδάτη, ερμήνευσε τη στροφή της Ουάσιγκτον στα οικονομικά μέτρα ως παραδοχή αδυναμίας να επικρατήσει στρατιωτικά, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε την αμερικανική εκστρατεία οικονομική τρομοκρατία. Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Αλί Αμπντολαχί, προειδοποίησε για συντριπτικές απαντήσεις σε κάθε νέα απειλή.
Η Δευτέρα, με τη συνέντευξη Τύπου Μπέσεντ, αναμένεται να δείξει αν το πακέτο περιλαμβάνει πράγματι κυρώσεις σε τρίτες χώρες — και, κατ’ επέκταση, αν η προειδοποίηση Ρεζαΐ θα δοκιμαστεί στην πράξη.
