ο ζήτημα του «Μακεδονικού», ένα θέμα που για δεκαετίες σημάδεψε ανεξίτηλα τις σχέσεις της ελληνικής ομογένειας με οργανωμένες ομάδες καταγόμενων από τη Βόρεια Μακεδονία, φαίνεται να επανέρχεται δυναμικά και με ιδιαίτερη ένταση στο προσκήνιο της αυστραλιανής δημόσιας ζωής.
Σε μια χρονική περίοδο όπου πολλοί είχαν την ψευδαίσθηση ότι η Συμφωνία των Πρεσπών του 2019 είχε καταφέρει, τουλάχιστον σε θεσμικό και διπλωματικό επίπεδο, να κλείσει οριστικά ένα μακρόσυρτο κεφάλαιο διεθνούς αντιπαράθεσης, τα τελευταία γεγονότα στη Μελβούρνη έρχονται να ανατρέψουν τα πάντα. Η πραγματικότητα αποδεικνύει περίτρανα ότι η εθνική και πολιτισμική αυτή ένταση όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά αναζωπυρώνεται επικίνδυνα σε πολλαπλά επίπεδα, επηρεάζοντας την πολιτική, τον πολιτισμό, τις τοπικές κοινότητες και τη μάχη των συμβόλων στην πολυπολιτισμική κοινωνία της Αυστραλίας.
Η σπίθα που άναψε εκ νέου το φυτίλι της αντιπαράθεσης εντοπίζεται στην πρόσφατη και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη απόφαση της οργανωτικής επιτροπής της μεγάλης, παραδοσιακής παρέλασης MOOMBA. Σε μια προφανή προσπάθεια να προλάβουν πιθανά επεισόδια και να κρατήσουν τις ισορροπίες, οι διοργανωτές αποφάσισαν να απαγορεύσουν τη χρήση εθνικών συμβόλων, στρέφοντας τα βέλη τους συγκεκριμένα στον Ήλιο της Βεργίνας. Το σύμβολο αυτό αποτελεί εδώ και χρόνια το απόλυτο σημείο τριβής ανάμεσα στην ελληνική κοινότητα και τις οργανώσεις της σλαβομακεδονικής διασποράς. Ωστόσο, η κίνηση αυτή, αντί να λειτουργήσει κατευναστικά και να αποκλιμακώσει το φορτισμένο κλίμα, πέτυχε το ακριβώς αντίθετο, ανοίγοντας διάπλατα έναν νέο, ανεξέλεγκτο κύκλο σφοδρών αντιδράσεων.
Η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο λίγες ημέρες αργότερα, όταν το σκηνικό της έντασης μεταφέρθηκε από τους δρόμους στα αθλητικά γήπεδα. Κατά τη διάρκεια ενός επίσημου αγώνα της δημοφιλούς ομάδας AFL Collingwood, μια ομάδα ατόμων καταγόμενων από τη Βόρεια Μακεδονία εμφανίστηκε στις κερκίδες κρατώντας προκλητικά σημαίες με τον Ήλιο της Βεργίνας. Το γεγονός αυτό υπέπεσε αμέσως στην αντίληψη της ελληνικής παροικίας και προκάλεσε την ακαριαία αντίδραση του γνωστού ομογενή ακτιβιστή Σαμ Κωστούλια. Ο κ. Κωστούλιας δεν άφησε το περιστατικό να περάσει απαρατήρητο και απέστειλε μια επίσημη έγγραφη διαμαρτυρία προς τη διοίκηση του συλλόγου, υπογραμμίζοντας με σαφήνεια ότι η συγκεκριμένη ενέργεια συνιστά μια ευθεία πρόκληση, καθώς ιδιοποιείται ένα καθαρά ελληνικό ιστορικό σύμβολο και παραβιάζει κατάφωρα το πνεύμα και το γράμμα της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Η απάντηση που εξέδωσε η ομάδα του Collingwood προς τον κ. Κωστούλια, ωστόσο, κινήθηκε σε μια καθαρά εταιρική και ουδέτερη γραμμή, αποφεύγοντας να πάρει ξεκάθαρη θέση επί της ουσίας του εθνικού ζητήματος. Στην επιστολή του, ο σύλλογος ανέφερε ότι αναγνωρίζει το βαθύ νόημα που έχουν τα πολιτιστικά και ιστορικά σύμβολα για τις διάφορες κοινότητες και ευχαρίστησε τον ομογενή ακτιβιστή για τον χρόνο που διέθεσε να εξηγήσει τη σημασία του θέματος. Παρόλα αυτά, η ομάδα ξεκαθάρισε ότι εξέτασε την αλληλογραφία, τις εικόνες και τους Όρους Εισιτηρίων και Εισόδου της AFL, σύμφωνα με τους οποίους επιτρέπεται γενικά στους φιλάθλους να φέρνουν σημαίες στους αγωνιστικούς χώρους, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προδιαγραφές μεγέθους και ασφάλειας. Οι κανονισμοί αυτοί δεν περιορίζουν τις σημαίες αποκλειστικά σε επίσημες εθνικές σημαίες, ενώ διευκρινίζεται ότι αν και απαγορεύονται οι πολιτικές επιγραφές και η διανομή πολιτικού υλικού, η τελική αξιολόγηση για το αν κάτι εμπίπτει σε αυτές τις απαγορεύσεις γίνεται αποκλειστικά από την AFL και τους υπεύθυνους του γηπέδου την ημέρα του αγώνα, ανάλογα με το πλαίσιο και τις συνθήκες της στιγμής, αφαιρώντας έτσι κάθε σχετική ευθύνη από τον ίδιο τον Σύλλογο.
Η πραγματική κορύφωση της κρίσης, όμως, σημειώθηκε μακριά από τα γήπεδα, λαμβάνοντας έντονα πολιτικές και διπλωματικές διαστάσεις κατά τη διάρκεια μιας επετειακής εκδήλωσης της οργάνωσης «Macedonian Orthodox Youth of Australia» (MOYA), η οποία πραγματοποιήθηκε στην περιοχή Sunshine West. Το γεγονός που εξόργισε την ελληνική πλευρά δεν ήταν απλώς η ίδια η συγκέντρωση, αλλά το γεγονός ότι σε αυτήν έδωσαν το «παρών» επίσημοι εκπρόσωποι τόσο της πολιτειακής κυβέρνησης όσο και της αντιπολίτευσης, καθώς και διπλωματικοί εκπρόσωποι της Βόρειας Μακεδονίας. Το κερασάκι στην τούρτα της πρόκλησης ήταν ότι σε όλες τις δημόσιες αναφορές, τις ομιλίες και τις επίσημες ψηφιακές αναρτήσεις της οργάνωσης MOYA χρησιμοποιήθηκε συστηματικά και εσκεμμένα ο όρος «Republic of Macedonia» (Δημοκρατία της Μακεδονίας), αγνοώντας πλήρως τη διεθνώς αναγνωρισμένη και νόμιμη ονομασία «North Macedonia».
Αυτή η δημόσια χρήση του απαγορευμένου όρου πυροδότησε τη σφοδρή και οργανωμένη αντίδραση της Παμμακεδονικής Ένωσης Μελβούρνης και Βικτώριας. Αντιδρώντας άμεσα, ο πρόεδρος της Παμμακεδονικής, Πέτρος (Παναγιώτης) Στεφανίδης, και ο γραμματέας, Χάρης Τσαΐρης, συνέταξαν και απέστειλαν πολυσέλιδες, αυστηρές επιστολές διαμαρτυρίας προς τα δύο υψηλότερα πολιτικά πρόσωπα της πολιτείας: την πρωθυπουργό της Βικτώριας, Jacinta Allan, και την αρχηγό της αντιπολίτευσης, Jess Wilson. Στα επίσημα αυτά έγγραφα, η ηγεσία της Παμμακεδονικής καταγγέλλει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι η χρήση του όρου «Republic of Macedonia» αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία έχει κατοχυρώσει νομικά το όνομα «North Macedonia» έναντι όλων σε διεθνές επίπεδο.
Παράλληλα, οι κ.κ. Στεφανίδης και Τσαΐρης εξέφρασαν την έντονη δυσαρέσκεια και την απογοήτευση της ομογένειας για την παρουσία βουλευτών του Εργατικού Κόμματος και των Φιλελευθέρων στην εν λόγω εκδήλωση. Σύμφωνα με την Παμμακεδονική, η συμμετοχή εν ενεργεία Αυστραλών πολιτικών σε τέτοιου είδους διοργανώσεις είναι απαράδεκτη, καθώς δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση πολιτικής ανοχής ή ακόμη και έμμεσης αποδοχής μιας παράνομης ορολογίας που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και τις επίσημες θέσεις της ίδιας της Αυστραλίας. Στις επιστολές δίνεται τεράστια έμφαση στο ζήτημα της πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας, με την ελληνική πλευρά να ξεκαθαρίζει ότι ο όρος «Μακεδονικός» δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να μονοπωλείται από μία και μόνο κοινότητα. Αντίθετα, υπογραμμίζεται ότι αποτελεί αναπόσπαστο, δομικό κομμάτι της ιστορικής κληρονομιάς εκατομμυρίων Ελλήνων, οι οποίοι κατάγονται απευθείας από τις τρεις επίσημες περιφέρειες της ελληνικής επικράτειας: την Κεντρική, τη Δυτική και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Για να ενισχύσει τα επιχειρήματά της, η Παμμακεδονική Ένωση προχώρησε σε μια εκτενή αναδρομή στους ιστορικούς δεσμούς της Αυστραλίας με την ελληνική Μακεδονία, υπενθυμίζοντας στους Αυστραλούς πολιτικούς γεγονότα που σφυρηλάτησαν τη φιλία των δύο λαών στα πεδία των μαχών. Έγινε ειδική μνεία στη συμμετοχή και τη θυσία Αυστραλών στρατιωτών στο Μακεδονικό Μέτωπο κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στην πολυσχιδή ανθρωπιστική δράση του Ταγματάρχη George Devine Treloar στη Θράκη και τη Μακεδονία αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή για τη διάσωση των προσφύγων, καθώς και στην κοινή, ηρωική πολεμική πορεία των Ελλήνων και των ANZACs στη Μάχη της Ελλάδας και στη Μάχη της Κρήτης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το νομικό οπλοστάσιο της ελληνικής διαμαρτυρίας συμπληρώθηκε με την επίκληση θεμελιωδών διεθνών συμβάσεων. Η επιστολή αναφέρεται ρητά στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ICCPR) καθώς και στη Σύμβαση της UNESCO για την Πολιτιστική Διαφορετικότητα, θέλοντας να καταδείξει ότι καμία εθνική ομάδα δεν έχει το δικαίωμα να διεκδικεί την αποκλειστικότητα μιας πολιτιστικής ταυτότητας, ειδικά όταν αυτή στρέφεται εις βάρος μιας άλλης κοινότητας με αποδεδειγμένα βαθύτερους και αδιαμφισβήτητους ιστορικούς δεσμούς με την περιοχή.
Μέσα σε αυτό το ήδη φορτισμένο κλίμα, μια επιπλέον εστία εσωτερικής έντασης ξέσπασε στην ελληνική κοινότητα λόγω της παρουσίας ελληνορθόδοξων ιερέων στην εκδήλωση της MOYA. Η συμμετοχή των κληρικών σε μια εκδήλωση όπου κυριαρχούσε η αλυτρωτική ορολογία του «Republic of Macedonia» θεωρήθηκε από πολλούς Μακεδόνες της ομογένειας ως μια απαράδεκτη και βαθύτατα πληγωτική κίνηση.
Το πλέον ανησυχητικό και ουσιώδες συμπέρασμα που προκύπτει από αυτή την αλυσίδα των γεγονότων είναι ότι το «Μακεδονικό» παύει πλέον να υφίσταται αποκλειστικά ως μια διμερής διακρατική διαφορά ανάμεσα στην Αθήνα και τα Σκόπια. Αντίθετα, μεταφέρεται αυτούσιο και μεταλλάσσεται μέσα στον κοινωνικό και πολιτικό ιστό της πολυπολιτισμικής Αυστραλίας, επηρεάζοντας άμεσα τις καθημερινές σχέσεις των μεταναστευτικών κοινοτήτων, αναγκάζοντας τα μεγάλα πολιτικά κόμματα να ελιχθούν και δοκιμάζοντας τις αντοχές και τη δημόσια εικόνα των θεσμών της χώρας.
Η ελληνική παροικία της Αυστραλίας στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι είναι αποφασισμένη να προστατεύσει με κάθε νόμιμο μέσο όσα θεωρεί αδιαπραγμάτευτα στοιχεία της ιστορίας της, την ώρα που οι σλαβομακεδονικές οργανώσεις επιμένουν να προβάλλουν τη δική τους αφήγηση. Το σίγουρο είναι ότι το ζήτημα αυτό κάθε άλλο παρά έχει κλείσει, εισερχόμενο πλέον σε μια νέα, εξαιρετικά εύθραυστη φάση με απρόβλεπτες κοινωνικές και διπλωματικές προεκτάσεις.
