Την λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της Ίου επιχειρούν να αναδείξουν ο Δήμος Ιητών και η ΑΜΚΕ «Ίος Περιπέτεια», με στόχο τον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος και την προσέλκυση επισκεπτών και εκτός της αιχμής του Ιουλίου και του Αυγούστου.
Για δεκαετίες, το νησί ταυτίστηκε διεθνώς με τις παραλίες και την έντονη νυχτερινή ζωή. Πίσω από αυτή την εικόνα, ωστόσο, υπάρχει ένα διαφορετικό νησί: αρχαία μνημεία, μονοπάτια, αγροτικά τοπία, τοπικές παραδόσεις και αφηγήσεις που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.
«Το όραμά μας δεν είναι να αλλάξει η Ίος ταυτότητα ούτε να απορρίψει το τουριστικό μοντέλο που την έκανε γνωστή. Είναι να προσθέσει ένα δεύτερο, βαθύτερο επίπεδο εμπειρίας», εξηγεί ο ιδρυτής της «Ίος Περιπέτεια», Γιώργος Δημητρόπουλος.
Κεντρική θέση στην προσπάθεια κατέχει το πεζοπορικό δίκτυο του νησιού, όπου εκτελούνται εργασίες σήμανσης, συντήρησης και προβολής, σε συνεργασία με τον Δήμο Ιητών και το Πράσινο Ταμείο. Οι διαδρομές συνδέουν τη Χώρα με τον προϊστορικό οικισμό του Σκάρκου και την ενδοχώρα, οδηγώντας σε περιοχές όπως ο Μυλοπότας, το Κλήμα, η Αγία Θεοδότη, η Ψάθη και ο Προφήτης Ηλίας.
Η πεζοπορία αντιμετωπίζεται όχι απλώς ως σωματική δραστηριότητα, αλλά ως τρόπος γνωριμίας με το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο. Κατά τη διαδρομή, ο επισκέπτης συναντά εκκλησίες, μνημεία και σημεία που συνδέονται με την ιστορία και την καθημερινότητα των κατοίκων.
Τρία σημεία λειτουργούν ως αιχμή αυτής της διαφορετικής εμπειρίας: το Παλαιόκαστρο στην ανατολική πλευρά του νησιού, ο Τάφος του Ομήρου και η περιοχή του Σκάρκου και του Κάμπου.
Ειδικά στον Τάφο του Ομήρου, η προσπάθεια δεν περιορίζεται στην προβολή του μνημείου. Μέσα από έρευνα, ενημερωτική σήμανση και ειδικές εκδόσεις παρουσιάζεται η παράδοση που συνδέει την Ίο με τον αρχαίο ποιητή, καθώς και οι πηγές και οι περιηγητές που αναφέρθηκαν στον τάφο κατά το παρελθόν. «Δεν αναζητούμε απλώς καινούργια αξιοθέατα. Δημιουργούμε νέους τρόπους να διαβάσει κανείς τον ίδιο τον τόπο», σημειώνει ο κ. Δημητρόπουλος.
Παράλληλα, καταγράφονται μαρτυρίες κατοίκων, αγροτών, κτηνοτρόφων, ψαράδων και επαγγελματιών, με στόχο τη δημιουργία ενός ψηφιακού «Ιστοριογράμματος της Ίου». Η ιστορία και το τοπίο του νησιού έχουν ήδη αποτυπωθεί στις εκδόσεις «Discovering Ios Through its Footpaths» και «Island of Echoes – A Journey Through History, Maps and Traditions of Ios», οι οποίες συνδέουν τις πεζοπορικές διαδρομές με μνημεία, παλιούς χάρτες, αφηγήσεις περιηγητών και τοπικές παραδόσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Έθιμα όπως οι Μπάλες, οι Κούνιες, οι λουκουμάδες και το έθιμο των ψαράδων καταγράφονται και τεκμηριώνονται, με προοπτική να ενταχθούν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε παραγωγή ντοκιμαντέρ για τον τρόπο με τον οποίο ο τουρισμός μεταμόρφωσε την οικονομία, την εργασία, το τοπίο και την κοινωνική ζωή της Ίου.
Η επιδίωξη, όπως τονίζεται, δεν είναι να εγκαταλείψει η Ίος την εικόνα που ήδη διαθέτει, αλλά να αποκτήσει περισσότερες ισχυρές ταυτότητες. Ο επισκέπτης μπορεί να εξακολουθεί να φτάνει για τις παραλίες και τη διασκέδαση, ανακαλύπτοντας ταυτόχρονα λόγους να επιστρέψει για τα μονοπάτια, την ιστορία, τη γαστρονομία και τη φύση.
Το μεγάλο στοίχημα είναι οι εμπειρίες αυτές να ενισχύσουν την επισκεψιμότητα την άνοιξη και το φθινόπωρο, μετατρέποντας τον Απρίλιο, τον Μάιο, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο σε ενεργούς μήνες για το νησί.
