Μια εξαιρετικά ριψοκίνδυνη επιχείρηση μεταφοράς πετρελαίου βρίσκεται σε εξέλιξη στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου αναζητούν τρόπους να κρατήσουν ανοικτές τις εξαγωγές τους παρά την ένταση με το Ιράν και τον διαρκή κίνδυνο επιθέσεων.
Δεξαμενόπλοια κινούνται πλέον μέσα από το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα με απενεργοποιημένα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης AIS, επιλέγοντας συχνά τις νυχτερινές ώρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχοντας στρατιωτική συνοδεία. Πρόκειται για μια τακτική που περιορίζει τη δυνατότητα παρακολούθησής τους από τις εμπορικές πλατφόρμες, χωρίς βέβαια να τα καθιστά αόρατα στα στρατιωτικά μέσα επιτήρησης.
Χαρακτηριστική θεωρείται η περίπτωση του υπερδεξαμενόπλοιου Kiku. Το πλοίο αναχώρησε στα τέλη Ιουλίου φορτωμένο με αργό πετρέλαιο από το Κατάρ και, ενώ βρισκόταν ανοικτά του Ντουμπάι, το σήμα AIS σταμάτησε να εκπέμπει. Εμφανίστηκε ξανά το επόμενο πρωί, έχοντας ήδη περάσει στην άλλη πλευρά των Στενών. Η συγκεκριμένη περίπτωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή το ίδιο δεξαμενόπλοιο είχε γίνει περίπου έναν μήνα νωρίτερα στόχος επίθεσης με drone, χωρίς τότε να υποστεί ζημιές.
Η πρακτική αυτή αποτελεί μόνο ένα μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου. Πετρελαϊκές εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν δεξαμενόπλοια για να μεταφέρουν φορτία μέσω του Ορμούζ μέχρι τον Κόλπο του Ομάν. Εκεί πραγματοποιούνται μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, ώστε το φορτίο να συνεχίζει προς τις διεθνείς αγορές με διαφορετικό δεξαμενόπλοιο, ενώ το αρχικό σκάφος επιστρέφει στον Περσικό Κόλπο.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρούν να περιορίσουν τόσο τον χρόνο έκθεσης των εμπορικών πλοίων στην επικίνδυνη ζώνη όσο και το οικονομικό κόστος που προκαλούν τα εκτοξευμένα ασφάλιστρα και ο αυξημένος πολεμικός κίνδυνος.
Παρά την εικόνα δραματικής συρρίκνωσης της ναυσιπλοΐας που εμφανίζεται σε ορισμένες πλατφόρμες παρακολούθησης, οι πραγματικές ποσότητες πετρελαίου που εξακολουθούν να περνούν από την περιοχή φαίνεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μέσω του Ορμούζ διακινούνται κατά μέσο όρο 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η εκτίμηση της Kpler ότι περίπου το 80% της κίνησης των τελευταίων δύο εβδομάδων πραγματοποιήθηκε με απενεργοποιημένο AIS. Τα δεξαμενόπλοια φέρονται παράλληλα να ακολουθούν διαδρομές όσο το δυνατόν πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν, επιχειρώντας να κρατήσουν μεγαλύτερη απόσταση από το Ιράν.
Το Ορμούζ, ωστόσο, παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά σημεία συμφόρησης στον πλανήτη. Οποιαδήποτε σοβαρή και παρατεταμένη διαταραχή της ναυσιπλοΐας μπορεί να μεταφερθεί σχεδόν αμέσως στις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, των μεταφορών και τελικά στον πληθωρισμό στις μεγάλες οικονομίες.
Γι’ αυτό και οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν ταυτόχρονα να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμη εναλλακτική διαδρομή. Η Σαουδική Αραβία διοχετεύει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας πλήρως τη διέλευση από τα Στενά.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, άλλες χώρες έχουν μεταφέρει περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε εναλλακτικές οδούς, ενώ η αυξημένη παραγωγή από ΗΠΑ, Βραζιλία, Γουιάνα και Βενεζουέλα λειτουργεί ως πρόσθετο «μαξιλάρι» για την παγκόσμια προσφορά.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εντυπωσιακή: δεξαμενόπλοια χωρίς ενεργό AIS, νυχτερινές διελεύσεις, στρατιωτικές συνοδείες, μεταφορτώσεις φορτίων στη θάλασσα και αγωγοί που δουλεύουν σε αυξημένους ρυθμούς συνθέτουν έναν νέο ενεργειακό χάρτη έκτακτης ανάγκης.
Οι παραγωγοί του Κόλπου δείχνουν αποφασισμένοι να κρατήσουν το πετρέλαιο σε κίνηση. Όμως όσο παραμένει η απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης, κάθε πέρασμα ενός φορτωμένου τάνκερ από το Ορμούζ μετατρέπεται σε επιχείρηση υψηλού ρίσκου — και κάθε νέο επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει αναταράξεις πολύ πέρα από τα νερά του Περσικού Κόλπου.
