Σε μια “κλωστή” κρέμεται το μέλλον της ιστορικής Μονής Σινά – Στις 24 Οκτωβρίου αποφασίζει το Αιγυπτιακό Ανώτατο Δικαστήριο

Η Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, το αρχαιότερο εν λειτουργία ορθόδοξο μοναστήρι του κόσμου και μνημείο της UNESCO, βρίσκεται σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της ιστορίας της. Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση και αιγυπτιακά δημοσιεύματα, ο Αιγυπτιακός Άρειος Πάγος αναμένεται να εκδώσει στις 24 Οκτωβρίου την τελεσίδικη απόφασή του για την περιουσία και το νομικό καθεστώς της Μονής.

Το δικαστήριο θα κρίνει τις διασταυρούμενες προσφυγές της Μονής και του αιγυπτιακού δημοσίου κατά της απόφασης του Εφετείου Ισμαηλίας του 2025. Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις για συμβιβαστική συμφωνία με το Κάιρο έχουν κολλήσει λίγο πριν από την υπογραφή, ενώ στην Αθήνα η υπόθεση έχει μετατραπεί σε πεδίο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Από την αγωγή του 2015 για 71 γεωτεμάχια στην απόφαση-δήμευση του 2022 και στο Εφετείο Ισμαηλίας: η δεκαετής δικαστική διαμάχη

Η υπόθεση ξεκίνησε το 2015, όταν η αιγυπτιακή κυβέρνηση κατέθεσε αγωγή διεκδικώντας 71 γεωτεμάχια γύρω από τη Μονή, μαζί με αποζημιώσεις για παράνομη κατοχή.

• 2022: Το Πρωτοδικείο Νοτίου Σινά εκδίδει απόφαση που ισοδυναμεί με δήμευση: αποβολή των μοναχών, κατεδάφιση κτισμάτων και καταβολή αποζημιώσεων.
• 28 Μαΐου 2025: Το Εφετείο Ισμαηλίας μετριάζει την απόφαση. Διατάσσει την αποβολή από 29 γεωτεμάχια, αλλά αναγνωρίζει τη νόμιμη χρήση ορισμένων εκτάσεων και το δικαίωμα χρήσης για θρησκευτικούς σκοπούς.
• 2025–2026: Τόσο η Μονή όσο και το αιγυπτιακό κράτος προσφεύγουν στον Άρειο Πάγο. Παράλληλα ξεκινούν διαπραγματεύσεις για εξωδικαστική συμφωνία, που διαρκούν σχεδόν δέκα μήνες.
• 24 Οκτωβρίου 2026: Αναμενόμενη ημερομηνία της τελεσίδικης απόφασης, η οποία όμως αμφισβητείται από την αντιπολίτευση.

Οι εισαγγελείς του Αρείου Πάγου απορρίπτουν τη χρησικτησία και τον Αχτιναμέ: στο τραπέζι η απώλεια 10 ακινήτων και 28 γεωτεμαχίων

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, δύο ανώτατοι εισαγγελείς εισηγούνται την απόρριψη της προσφυγής της Μονής και την εν μέρει αποδοχή εκείνης του αιγυπτιακού κράτους. Απορρίπτουν το βασικό επιχείρημα της χρησικτησίας, υποστηρίζοντας ότι οι δημόσιες, αρχαιολογικές και προστατευόμενες εκτάσεις ανήκουν στο κράτος. Σημειώνουν επίσης ότι το Εφετείο εξέτασε ξεχωριστά κάθε γεωτεμάχιο και κάθε τίτλο ιδιοκτησίας.

Αν το δικαστήριο υιοθετήσει τις εισηγήσεις, η Μονή εκτιμάται ότι θα χάσει 10 ακίνητα, ενώ θα τεθεί υπό αμφισβήτηση ο χαρακτήρας 28 γεωτεμαχίων. Η αιγυπτιακή πλευρά χαρακτηρίζει επικοινωνιακή την επίκληση του Αχτιναμέ, της διαθήκης που αποδίδεται στον Μωάμεθ, καθώς το κείμενο δεν προσκομίστηκε στη δίκη και παρέχει γενική προστασία της λατρείας, όχι τίτλους ιδιοκτησίας.

Ο ηγούμενος Συμεών διστάζει να υπογράψει: το Άγιον Όρος αντιδρά στη «διπλή κυριότητα», Ιεροσόλυμα και Φανάρι στηρίζουν τη συμφωνία

Μετά από σχεδόν δέκα μήνες διαπραγματεύσεων, η συμφωνία με το αιγυπτιακό κράτος έχει κολλήσει λίγο πριν από την υπογραφή. Οι υποστηρικτές της αναγνωρίζουν ότι δεν είναι τέλεια, αλλά τονίζουν ότι εξασφαλίζει την παρουσία των μοναχών, την απρόσκοπτη λειτουργία της Μονής και νομική προσωπικότητα κατοχυρωμένη στο αιγυπτιακό δίκαιο, κάτι που σήμερα δεν υπάρχει.

Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά και ηγούμενος Συμεών και η αδελφότητα διστάζουν να κάνουν το τελικό βήμα. Κατά τα δημοσιεύματα, επηρεάζονται από τις αντιδράσεις του τέως ηγουμένου Δαμιανού και κύκλων του Αγίου Όρους. Η Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους έστειλε επιστολή στον Συμεών, απορρίπτοντας το σχέδιο «διπλής κυριότητας», με το οποίο η κυριότητα θα περνούσε στο αιγυπτιακό κράτος και στη Μονή θα έμενε μόνο δικαίωμα χρήσης. Οι Αγιορείτες προειδοποιούν ότι κάτι τέτοιο αλλάζει το status quo και δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο.

Από την άλλη πλευρά, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμφανίζονται έτοιμα να στηρίξουν την υπογραφή ως τη μόνη επιλογή που εξασφαλίζει την επιβίωση της Μονής. Πηγές που στηρίζουν τη συμφωνία αποδίδουν μέρος των σημερινών προβλημάτων σε χειρισμούς του παρελθόντος, όπως την απουσία θεσμικής κατοχύρωσης της Μονής στην αιγυπτιακή έννομη τάξη.

Γεραπετρίτης εναντίον Πολάκη και Δούρου: η αντιπαράθεση στην Αθήνα φτάνει μέχρι το αν υπάρχει καν δικάσιμος στις 24 Οκτωβρίου

Η κυβέρνηση εμφανίζει την υπόθεση ως ζήτημα χρόνου και θεσμικής θωράκισης. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και η υφυπουργός Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου έχουν δηλώσει ότι στις 24 Οκτωβρίου αναμένεται τελεσίδικη απόφαση. Ο Γεραπετρίτης υποστηρίζει από το 2025 ότι το κρίσιμο είναι να αποκτήσει η Μονή νομική υπόσταση στο αιγυπτιακό δίκαιο, ενώ έχει λάβει διαβεβαιώσεις από το Κάιρο ότι ο λατρευτικός ελληνορθόδοξος χαρακτήρας της δεν θα θιγεί. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Αθήνα θεωρεί ότι έχει εξαντλήσει τα διπλωματικά περιθώρια και ότι η τελική απόφαση ανήκει πλέον στη Σιναϊτική Κοινότητα.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αμφισβητεί ευθέως αυτή την εικόνα. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Παύλος Πολάκης υποστήριξε στις 15 Οκτωβρίου, προσκομίζοντας έγγραφο, ότι δεν έχει οριστεί δικάσιμος για τις 24 Οκτωβρίου, κατήγγειλε πιέσεις προς τους μοναχούς να υπογράψουν και ζήτησε να δημοσιοποιηθεί η συμφωνία. Η Ρένα Δούρου προειδοποίησε για κίνδυνο «άνευ όρων παράδοσης κυριότητας» και ζήτησε εξηγήσεις για την προέλευση της πληροφορίας περί απόφασης στις 24 Οκτωβρίου.

Στη δημόσια συζήτηση έχουν τεθεί και ερωτήματα για τον ορυκτό πλούτο του Σινά, όπως οι σπάνιες γαίες, και για την εμπλοκή Αμερικανών αξιωματούχων στις διαπραγματεύσεις. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα.

Υπογραφή, δυσμενής ετυμηγορία ή νέα αναβολή: τα τρία σενάρια για το μέλλον της Μονής

Η εβδομάδα που ξεκινά θα δείξει αν η υπόθεση οδεύει προς δικαστική ή διπλωματική κατάληξη:

• Υπογραφή συμφωνίας πριν από την απόφαση: Η Μονή αποκτά νομική προσωπικότητα και κατοχυρωμένο δικαίωμα λειτουργίας, με το κόστος που επικαλούνται οι επικριτές για το ιδιοκτησιακό.
• Δυσμενής τελεσίδικη απόφαση: Αν υιοθετηθούν οι εισηγήσεις των εισαγγελέων, η Μονή κινδυνεύει να χάσει ακίνητα χωρίς τις εγγυήσεις μιας συμφωνίας.
• Νέα αναβολή: Αν ισχύει ότι δεν έχει οριστεί δικάσιμος, η εκκρεμότητα και οι πιέσεις για υπογραφή θα συνεχιστούν.