«Μπορούμε να έρθουμε ξαφνικά μια νύχτα». Η φράση δεν ειπώθηκε ως υπενθύμιση του παρελθόντος. Ειπώθηκε ως προειδοποίηση για το μέλλον, από έναν από τους πιο επιδραστικούς στρατηγικούς εγκεφάλους της Άγκυρας, με αφορμή ένα αμυντικό σύστημα που η Ελλάδα εγκαθιστά στο δικό της έδαφος.
Ο απόστρατος ναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, ένας από τους αρχιτέκτονες του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», επανήλθε με τοποθέτηση που ξεπερνά κάθε προηγούμενο, φτάνοντας ανοιχτά στην επίκληση δικαιώματος προληπτικού χτυπήματος κατά της χώρας μας. Αφορμή, η «Ασπίδα του Αχιλλέα». Και δεν είναι μόνος. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης έχουν κατακλυστεί από ακραίες φωνές, με την ένταση να κορυφώνεται μετά τις διευκρινίσεις για τον «πηγαίο κώδικα» του συστήματος.
Η αφετηρία του επιχειρήματός του είναι ο χαρακτηρισμός των ελληνικών αμυντικών συστημάτων ως άμεσης απειλής. Τα ραντάρ και οι αισθητήρες, όπως υποστήριξε, «θα παρακολουθούν όλες τις κινήσεις των τουρκικών αεροσκαφών» και «θα σχηματίσουν ένα δίκτυο πληροφοριών γύρω από την Τουρκία». Επανέλαβε, παράλληλα, την πάγια αιτίαση περί τοποθέτησης «στρατευμάτων, όπλων, ραντάρ, αισθητήρων και πυραύλων σε νησιά που θα έπρεπε να έχουν μη στρατιωτικό καθεστώς», διερωτώμενος αν είναι δυνατόν η χώρα του να το παρακολουθεί σιωπηλά.
Επικαλούμενος τον Τούρκο πρόεδρο, ο Γιαϊτζί φρόντισε να διευκρινίσει ότι «αυτά τα λόγια δεν λέγονται μάταια». Προειδοποίησε πως αν η Άγκυρα κρίνει ότι διαμορφώνεται πραγματική απειλή εναντίον της και ότι δημιουργείται μια «Συμμαχία του Κακού» η οποία αναμένει την κατάλληλη στιγμή για να επιτεθεί, τότε «θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο».
Το πιο επικίνδυνο σημείο, όμως, είναι ο τρόπος με τον οποίο επιχειρεί να νομιμοποιήσει εκ των προτέρων μια τέτοια ενέργεια. Επικαλέστηκε τις ΗΠΑ, οι οποίες «μιλούν για προληπτική νόμιμη άμυνα και την εφαρμόζουν», και το Ισραήλ, που «επιτίθεται επικαλούμενο την ίδια δικαιολογία, και κανείς δεν διαμαρτύρεται», καταλήγοντας στο ερώτημα αν «θα αποτελέσει πρόβλημα μόνο όταν το κάνει η Τουρκία». Η χώρα του, δήλωσε, «θα ασκήσει και αυτή το δικαίωμά της στην προληπτική νόμιμη άμυνα».
Πρόκειται για νομική κατασκευή εξαιρετικά αμφιλεγόμενη στο διεθνές δίκαιο, η οποία στην προκειμένη περίπτωση επιχειρεί κάτι ακόμη πιο ακραίο. Να μετατρέψει την ύπαρξη αμυντικών συστημάτων σε αιτιολογία επίθεσης. Με αυτή τη λογική, κάθε χώρα που ενισχύει την άμυνά της παρέχει αυτομάτως πρόσχημα σε όποιον επιθυμεί να την πλήξει. Και το γεγονός ότι η θέση διατυπώνεται δημοσίως από στέλεχος με τόσο ισχυρή επιρροή στη διαμόρφωση της τουρκικής στρατηγικής σκέψης της προσδίδει βάρος που υπερβαίνει την προσωπική άποψη.
Ακολούθησε το σκέλος της αντιστροφής των ευθυνών. Ο απόστρατος ναύαρχος κατηγόρησε την Ελλάδα ότι δημοσιεύει «σχεδόν καθημερινά άρθρα εναντίον της Τουρκίας» και ότι «οι ελληνικές εφημερίδες και οι πολιτικοί μιλούν συνεχώς για την Τουρκία, επισημαίνοντάς την ως στόχο», ενώ στη χώρα του, όπως είπε, «μιλάμε γι’ αυτήν περιστασιακά, αυτό είναι όλο», επειδή η Τουρκία «δεν έχει επιθετικές προθέσεις έναντι της Ελλάδας».
Η κατακλείδα του συμπυκνώνει ολόκληρη την αντίφαση της τοποθέτησης. Τα ελληνικά νησιά, υποστήριξε, «βρίσκονται τόσο κοντά στην Τουρκία που είναι σχεδόν εντός εμβέλειας σφεντόνας», και η χώρα του «δεν έχει ρίξει ούτε μια πέτρα με σφεντόνα σε αυτά τα νησιά μέχρι σήμερα». Κατέληξε δηλώνοντας ότι «η Τουρκία δεν είναι επιθετική», αλλά «όσοι απειλούν την Τουρκία δεν θα βρουν μπροστά τους ένα σιωπηλό, αβοήθητο και παθητικό κράτος».
Η φράση περί σφεντόνας είναι, ίσως, η πιο αποκαλυπτική ολόκληρης της συνέντευξης. Παρουσιάζεται ως απόδειξη αυτοσυγκράτησης, στην πραγματικότητα όμως λειτουργεί ως υπενθύμιση εγγύτητας και δυνατότητας. Είναι, δηλαδή, απειλή διατυπωμένη με τη γραμματική της ειρήνης.
Ο χρονισμός, τέλος, δεν επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Η ένταση της τουρκικής αντίδρασης κορυφώνεται ακριβώς τη στιγμή που η Ελλάδα προχωρά στην υλοποίηση ενός συστήματος το οποίο, όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο Γιαϊτζί, θα μεταβάλει ουσιωδώς την εικόνα του εναέριου χώρου στην περιοχή. Η προκλητικότητα, με άλλα λόγια, δεν πυροδοτείται από κάποια ελληνική επιθετική ενέργεια, αλλά από την προοπτική μιας ισχυρότερης ελληνικής άμυνας.
