Ήταν η πρώτη ενημέρωση Τύπου της νέας εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, Κέιτι Ζαχάρια, το πρωί της Τρίτης 13 Οκτωβρίου. Μια ερώτηση για την πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα και μια απάντηση μίας γραμμής που έπεσε σαν κεραυνός. «Ζητήσαμε από την πρέσβη Γκιλφόιλ να παραιτηθεί». Οι δημοσιογράφοι στην αίθουσα έμειναν άφωνοι. Λιγότερο από δύο ώρες αργότερα, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ ανακοίνωνε στο X ότι αποχωρεί.
Έτσι έκλεισε, σε ζωντανή μετάδοση, μία από τις πιο θορυβώδεις διπλωματικές θητείες που γνώρισε η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα. Πίσω από τη δημόσια ταπείνωση κρύβεται μια εβδομάδα πανικού, τηλεφωνημάτων τα ξημερώματα, υποψιών για διαρροές και ενός προέδρου που απλώς έχασε την υπομονή του.
Ήξερε ή δεν ήξερε;
Η απάντηση είναι και ναι και όχι. Η Γκιλφόιλ ένιωθε το έδαφος να τρέμει κάτω από τα πόδια της ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν η Wall Street Journal αποκάλυψε ότι προωθούσε μια ελληνική κατασκευαστική εταιρεία ενώ συνεργαζόταν στενά με τον κορυφαίο λομπίστα της. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε να τηλεφωνεί σε αξιωματούχους της κυβέρνησης και επιφανείς υποστηρικτές του Τραμπ, συχνά τις πρώτες πρωινές ώρες της Αθήνας, ζητώντας στήριξη.
Ήξερε λοιπόν ότι κινδυνεύει. Αυτό που δεν φαίνεται να ήξερε είναι πότε και πώς θα έπεφτε το τσεκούρι. Σύμφωνα με την WSJ, ακόμη και νωρίς το πρωί της Τρίτης διαβεβαίωνε συνεργάτες της ότι θα επιβιώσει από το σκάνδαλο. Ο Τραμπ δεν της μίλησε πριν πάρει την απόφαση, κάτι που επιβεβαίωσε και ο ίδιος. Πηγές του CBS περιγράφουν μια πρέσβη που τις τελευταίες ημέρες δεν ήθελε να παραιτηθεί, μέχρι που η ανακοίνωση από το βήμα του Λευκού Οίκου δεν της άφησε καμία επιλογή.
Ως το τέλος προσπαθούσε να δείχνει ότι όλα κυλούν κανονικά. Τη Δευτέρα ανέβαζε φωτογραφία με τον Ισπανό πρέσβη για την εθνική εορτή της Ισπανίας και ευχόταν χρόνια πολλά στη Λάρα Τραμπ. Λίγες ώρες αργότερα ήταν εκτός. Κατά την Daily Mail, μετά την ανακοίνωση βρισκόταν σε πλήρη αναστάτωση και απειλούσε να ανακαλέσει την παραίτησή της, ενώ αξιωματούχος σχολίαζε ότι η ίδια όφειλε να έχει παραιτηθεί πριν φτάσουν στο σημείο να την απολύσουν μπροστά στις κάμερες.
Η αγκαλιά που έγινε βαρίδι
Ο Μάρκο Ρούμπιο βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα χωρίς να το επιδιώξει. Ο υπουργός Εξωτερικών και οι στενοί συνεργάτες του πετούσαν ήδη προς την Αθήνα την περασμένη εβδομάδα, όταν πληροφορήθηκαν ότι η Journal ετοίμαζε δημοσίευμα για τα 100.000 δολάρια. Αξιωματούχοι περιγράφουν μια ομάδα αιφνιδιασμένη και εκνευρισμένη, που έστελνε μηνύματα στην Ουάσιγκτον για να εκτιμήσει τη ζημιά. Λίγες μέρες νωρίτερα, ο Ρούμπιο είχε εκθειάσει την Γκιλφόιλ ως εξαιρετικά αποτελεσματική υπέρμαχο της ατζέντας του Τραμπ.
Η πρέσβης τον περίμενε στο αεροδρόμιο. Χαιρέτησε το αεροσκάφος μπροστά στις κάμερες και τον υποδέχθηκε με αγκαλιά και φιλιά, εικόνες που έκαναν τον γύρο των ελληνικών μέσων και που η ίδια έσπευσε να αναρτήσει για να διαψεύσει κάθε φήμη ρήξης. Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Associated Press, ο Ρούμπιο ήταν ιδιαίτερα θυμωμένος, μεταξύ άλλων επειδή εκείνη παρευρέθηκε σχεδόν σε όλες τις εκδηλώσεις του ενώ οι καταγγελίες φούντωναν.
Δημόσια, πάντως, ο υπουργός κράτησε τη γραμμή. Την Τετάρτη δήλωσε ότι η πρέσβης «υπήρξε ισχυρή πρέσβης εδώ». Την Πέμπτη, στη σκάλα του αεροσκάφους και με την Γκιλφόιλ να παρακολουθεί, επιτέθηκε στους δημοσιογράφους που τον ρωτούσαν για τα δημοσιεύματα, λέγοντας ότι τέτοια ζητήματα δεν κρίνονται σε μια συνέντευξη Τύπου πάνω στον διάδρομο ενός ξένου αεροδρομίου.
Το παρασκήνιο ήταν εντελώς διαφορετικό. Συνεργάτες του Τραμπ συζητούσαν την απομάκρυνσή της ενώ ο Ρούμπιο βρισκόταν ακόμη στην Ελλάδα. Ο υπουργός όμως δεν ήθελε τίποτα να επισκιάσει την περιοδεία του και κυρίως την προσεκτικά σκηνοθετημένη ομιλία του για τον δυτικό πολιτισμό στην Ακρόπολη, στο ηλιοβασίλεμα. Πριν αποφασίσει ο πρόεδρος, εξεταζόταν και ένα πιο κομψό σενάριο, να καλεστεί η Γκιλφόιλ στην Ουάσιγκτον για μια συνάντηση με τον Ρούμπιο που θα την ώθουσε διακριτικά προς την έξοδο.
Η κάρτα American Express και το άλλοθι της τεχνητής νοημοσύνης
Το δημοσίευμα που ταρακούνησε την περιοδεία του Ρούμπιο αφορούσε τον Έρικ Ντέτερς, δωρητή του Τραμπ και πρώην υποψήφιο για το Κογκρέσο. Όπως είπε ο ίδιος στο CBS, τον Ιούλιο του 2025, λίγο πριν από την ακρόαση επιβεβαίωσης στη Γερουσία, η Γκιλφόιλ του ζήτησε να καταθέσει 100.000 δολάρια στον λογαριασμό της American Express, ώστε το χρέος να μην εμφανιστεί στις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης. Ο Ντέτερς χαρακτήρισε το αίτημα «pay to play», αφού ο ίδιος αναζητούσε πρόσβαση σε αξιωματούχους όπως ο γενικός εισαγγελέας και ο επικεφαλής της εφορίας. Τελικά δεν έστειλε τα χρήματα, επειδή, όπως λέει, δεν τα είχε διαθέσιμα εκείνη την περίοδο.
Η αντίδραση της Γκιλφόιλ έμελλε να τη βυθίσει ακόμη περισσότερο. Επικοινώνησε με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου υποστηρίζοντας ότι τα μηνύματα ήταν κατασκευασμένα με τεχνητή νοημοσύνη. Δεν την πίστεψαν. Οι δημοσιογράφοι της Journal είχαν ήδη επαληθεύσει τη γνησιότητά τους και στον Λευκό Οίκο είχε φτάσει η πληροφορία ότι ήταν αυθεντικά. Οι δικηγόροι της επιμένουν ότι τα μηνύματα δεν έχουν πιστοποιηθεί και ότι ο Ντέτερς της χρωστούσε περίπου 150.000 δολάρια για ομιλίες και συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Ιδιωτικά τζετ, εφοπλιστές και η οργή του Νταβός
Το Σάββατο ήρθε το τρίτο χτύπημα. Η WSJ δημοσίευσε ηχογραφημένες συνομιλίες όπου η πρέσβης φέρεται να καυχιέται για πτήσεις με ιδιωτικά τζετ και διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία της Ευρώπης, με έξοδα πλούσιων Ελλήνων επιχειρηματιών, ανάμεσά τους ο εφοπλιστής Νικόλας Τσάκος. Σε άλλη καταγραφή, από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός τον Ιανουάριο, ξεσπά με βωμολοχίες επειδή έμεινε εκτός λίστας καλεσμένων σε δείπνο για τον Έρικ Τραμπ.
Ακολούθησε η Daily Mail με ένα πιο πεζό αλλά εξίσου αμήχανο επεισόδιο, έναν φερόμενο ως απλήρωτο λογαριασμό 1.586 ευρώ για δύο κιβώτια σαμπάνιας και δείπνο. Η Γκιλφόιλ ζήτησε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να μεριμνήσει ώστε το άρθρο να κατέβει από το διαδίκτυο. Όταν της ζήτησαν απόδειξη πληρωμής, δεν την προσκόμισε ποτέ.
Ο Τραμπ τραβάει την πρίζα
Ο πρόεδρος παρακολουθούσε τα δημοσιεύματα με αυξανόμενη δυσφορία. Την Παρασκευή, ερωτηθείς από το CNN, δεν είπε ούτε μία λέξη υπεράσπισης. Την Κυριακή, ανώτερος αξιωματούχος περιέγραφε έναν Τραμπ και έναν Ρούμπιο έξαλλους. Τη Δευτέρα ο ίδιος παραδέχθηκε ότι εξετάζει την απόλυσή της, λέγοντας ότι δεν είναι ευχαριστημένος.
Σύμφωνα με όσους μίλησαν μαζί του, τον εξόργιζε το πόσο θρασείς έμοιαζαν οι καταγγελίες και κυρίως η εικόνα ότι η Γκιλφόιλ έβγαζε χρήματα από την προεδρία του. Οι σύμβουλοί του φοβούνταν ότι η υπόθεση θα τροφοδοτούσε το αφήγημα της διαπλοκής λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Το πρωί της Τρίτης, στην προετοιμασία για την πρώτη ενημέρωση της Ζαχάρια, ο Τραμπ της έδωσε εντολή να ανακοινώσει ότι ζητά την παραίτηση της πρέσβη. Λίγο αργότερα ήταν λακωνικός. «Έκανε καλή δουλειά, αλλά δεν μας άρεσε αυτό που διαβάζαμε». Και έκανε κάτι ακόμη, αποστασιοποιήθηκε πλήρως. Τον Μάρτιο, σε εκδήλωση για την ελληνική Ανεξαρτησία, την αποκαλούσε παλιά φίλη και πηγή έμπνευσης. Τώρα σημείωνε ότι δεν υπήρξε ποτέ μέλος της οικογένειάς του, απλώς έβγαινε με τον γιο του πριν από πολύ καιρό. Ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, κατά πηγές του CBS, διατηρεί πια ευγενική αλλά ελάχιστη επαφή μαζί της.
Κυνήγι μαγισσών στη λευκή μαρμάρινη πρεσβεία
Όσο τα δημοσιεύματα πλήθαιναν, η ατμόσφαιρα στην πρεσβεία βάραινε. Η Γκιλφόιλ αναζητούσε επίμονα αυτούς που διέρρεαν, στρέφοντας τις υποψίες της στο προσωπικό και ακόμη και στην ομάδα ασφαλείας της. Επισκέπτες στο Jefferson House, την πρεσβευτική κατοικία που είχε διακοσμήσει με μεγάλα πορτρέτα του εαυτού της, την έβλεπαν να κοιτάζει πάνω από τον ώμο τους την τηλεόραση σε σίγαση, όπου έπαιζαν τα ρεπορτάζ για τα προβλήματά της.
Σε μια ύστατη προσπάθεια, τηλεφώνησε ακόμη και στον Μάθιου Μπόιλ, επικεφαλής του γραφείου του Breitbart στην Ουάσιγκτον, ζητώντας του να πιέσει την κυβέρνηση για λογαριασμό της. Δεν έφτασε.
Τι αφήνει πίσω της
Η αποχώρηση δεν κλείνει τον φάκελο. Το Γραφείο του Γενικού Επιθεωρητή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει αν έλαβε αθέμιτα οφέλη από ιδιωτικά συμφέροντα. Ο Γκρέγκορι Μικς, κορυφαίος Δημοκρατικός της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ζητά να καταθέσει και να διερευνηθεί αν ζήτησε χρήματα και από άλλους, ενώ η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν καλεί τον Ρούμπιο να εγγυηθεί ότι οι πρέσβεις τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα. Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν στις ενδιάμεσες, οι έρευνες μπορεί να αποκτήσουν νέα δυναμική.
Το σκάνδαλο χτυπά και την ενεργειακή διπλωματία. Η Γκιλφόιλ είχε περιοδεύσει στα Βαλκάνια πείθοντας χώρες από την Αλβανία ως τη Ρουμανία και την Ουκρανία να υπογράψουν μνημόνια για αμερικανικό φυσικό αέριο, κυρίως μέσω της Aktor και της κοινοπραξίας της με εταιρεία που στηρίζεται από το ελληνικό Δημόσιο. Η Αλβανία πλέον αμφιβάλλει για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας, η Naftogaz διέκοψε τις διαπραγματεύσεις και το μνημόνιο της ρουμανικής Transgaz έληξε. Η Aktor απαντά ότι η εικοσαετής σύμβαση με την Αλβανία είναι δεσμευτική και οι συζητήσεις με τους υπόλοιπους συνεχίζονται.
Στην Αθήνα, η αξιωματική αντιπολίτευση ζητά εξηγήσεις για το αν η πρέσβης χρησιμοποίησε τον ρόλο της υπέρ ιδιωτικών συμφερόντων. Στον Λευκό Οίκο, την Τρίτη, δεν κυκλοφορούσε κανένα όνομα διαδόχου.
Η Γκιλφόιλ αποχαιρέτησε περιγράφοντας τη θητεία της ως τη μεγαλύτερη τιμή της ζωής της, ευχαρίστησε Τραμπ και Ρούμπιο και υποσχέθηκε να υπερασπιστεί σθεναρά το όνομά της. Η ευχαριστία προς τον ελληνικό λαό προστέθηκε εκ των υστέρων, με διόρθωση της ανάρτησης. Μια λεπτομέρεια που λέει πολλά για το τέλος μιας θητείας λιγότερης από έναν χρόνο, που ξεκίνησε με θόρυβο και τελείωσε με μια ερώτηση σε ένα πόντιουμ.
